Back to Main

  Back to previous

 
  News

 
  Articles

 
  Press Room













 

 
Βλαστοκύτταρα: υποθήκη υγείας

Περιοδικό "Sante", Τεύχος 21 - Νοέμβριος 2005
Δρ. Ελένη Κοντογιάννη, Εμβρυολόγος-Γενετίστρια
Επιστημονική Διευθύντρια "IVF & Genetics"
 


«Είναι τα πρώτα κύτταρα που δημιουργούνται στην εμβρυογένεση, γι' αυτό και λέγονται αρχέγονα. Εξαιτίας της μοναδικής ιδιότητάς τους να εξελίσσονται σε διάφορα είδη κυττάρων (όπως για παράδειγμα σε κύτταρα του καρδιακού μυός, αιμοποιητικά, νευρικά, κύτταρα του δέρματος κ.ά.) γίνονται εξαιρετικά χρήσιμα σε περιπτώσεις μεταμόσχευσης.

Επίσης αποτελούν βασικά στοιχεία του αμυντικού συστήματος του οργανισμού, γεγονός που τα καθιστά απαραίτητα για την αντιμετώπιση πολλών ασθενειών.

Η πηγή τους

Βρίσκονται κυρίως στον πλακούντα και στο αίμα του ομφάλιου λώρου των νεογνών. Μέχρι πρόσφατα τα υλικά αυτά πετιούνταν μετά τον τοκετό.
Τώρα η τεχνολογία δίνει τη δυνατότητα να συλλεχθούν, να καταψυχθούν και να φυλαχτούν, προσφέροντας έστι πολύτιμα πιθανά θεραπευτικά οφέλη στο μέλλον τόσο στο ίδιο το παιδί όσο και στην οικογένειά του.
Είναι χρήσιμο να κατανοήσει κανείς ότι η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει μόνο μία φορά, την ώρα της γέννησης του παιδιού, διότι μετά τα κύτταρα αυτά χάνουν τις ιδιότητές τους. Έτσι είναι μοναδική ευκαιρία εκείνη τη στιγμή, όσα απ' αυτά τα κύτταρα είναι «ζωντανά» και έχουν όλη τους τη δυναμική, να απομονωθούν και να αποθηκευτούν. Τα βλαστοκύτταρα διατηρούνται για 20 χρόνια. Στη συνέχεια, το παιδί, όντας ενήλικο, θα αποφασίσει για την τύχη τους.

Πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Μέχρι πρόσφατα σε περιπτώσεις αιματολογικού καρκίνου, οι γιατροί δεν είχαν άλλη επιλογή από την αναζήτηση συμβατού δότη για τη μεταμόσχευση μυελού των οστών. Για το 30%-50% των ασθενών δεν βρισκόταν ο κατάλληλος δότης ή ακόμη κι αν βρισκόταν το ενδεχόμενο απόρριψης του μοσχεύματος ήταν μεγάλο, ενώ συχνά είχε χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Σήμερα η λήψη βλαστικών κυττάρων από τον ομφάλιο λώρο μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά. Καθώς η συμβατότητα των κυττάρων είναι 100% για το ίδιο το παιδί και στατιστικά υψηλή για άμεσα συγγενικά πρόσωπα, η πιθανότητα να μη γίνει αποδεκτό το μόσχευμα από τον οργανισμό είναι ελάχιστη.

Επίσης, επειδή τα κύτταρα διατίθενται άμεσα μόλις ζητηθούν, δεν υπάρχει χάσιμο ωφέλιμου χρόνου. Και βεβαίως το κόστος αυτής της διαδικασίας είναι αρκετά χαμηλότερο από την αναζήτηση συμβατού δότη. Τελευταίο, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό είναι ότι επειδή τα κύτταρα αυτά προέρχονται από νεογέννητο που δεν έχει εκτεθεί σε τοξικές ουσίες (π.χ. τσιγάρο, ακτινοβολία, αλκοόλ κ.ά.) θεωρούνται ό,τι πιο υγιές μπορούμε να πάρουμε από έναν οργανισμό αλλά και να δώσουμε όταν χρειαστεί.

Πού αποθηκεύονται:καταψύχονται σε υγρό άζωτο στους 180οC και φυλάσσονται σε ειδικές εγκαταστάσεις στην Τράπεζα Βλαστικών Κυττάρων στο Βέλγιο.

Εκεί συλλέγονται βλαστικά κύτταρα απ' όλη την Ευρώπη. Όταν ζητηθεί η χρήση τους για μεταμόσχευση, παραδίδονται αμέσως. Στην Ελλάδα προβλέπεται να ιδρυθεί ανάλογη τράπεζα για όλες τις βαλκανικές χώρες.

Η διαδικασία στην Ελλάδα

Ενώ στην Ευρώπη η αποθήκευση βλαστικών κυττάρων πραγματοποιείται εδώ και δεκαετίες στη χώρα μας γίνεται τα τελευταία 1-2 χρόνια. Ήδη πάντως τυγχάνει ευρείας αποδοχής, ενώ σε μια περίπτωση έχει ζητηθεί να χρησιμοποιηθούν για μεταμόσχευση κάποια που αποθηκεύτηκαν με την παραπάνω διαδικασία.

Το επόμενο βήμα

Αυτήν τη στιγμή ήδη στη Γερμανία και την Αγγλία εφαρμόζεται σε αρχικό στάδιο η χρήση βλαστικών κυττάρων σε καρδιακές και αγγειακές παθήσεις, καθώς είναι δυνατόν να «αναγεννήσουν» τους ιστούς της καρδιάς. Έχει ήδη διαπιστωθεί ότι σε περιπτώσεις εμφραγμάτων του μυοκαρδίου μπορεί με έγχυση βλαστικών κυττάρων να αναπλαστεί το μυοκάρδιο. Επίσης, βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο η χρήση τους για τη θεραπεία του νεανικού διαβήτη, καθώς και η μετατροπή τους σε σπέρμα ή ωάριο ώστε να αντιμετωπιστεί η υπογονιμότητα. Μελλοντικός στόχος είναι η δυνατότητα δημιουργίας με αυτά οποιουδήποτε ιστού ή οργάνου στο εργαστήριο. .


[ back ]