Back to Main

  Back to previous

 
  News

 
  Articles

 
  Press Room













 

 
Καρκίνος του μαστού

Περιοδικό "Elle", Οκτώβριος 2005
Δρ. Ελένη Κοντογιάννη, Εμβρυολόγος-Γενετίστρια
Επιστημονική Διευθύντρια "IVF & Genetics"

Φέτος υποδεχόμαστε τον Οκτώβριο, το μήνα για την καταπολέμηση του καρκίνου του μαστού, με περισσότερες ελπίδες. Οι νέες διαγνωστικές μέθοδοι που εφαρμόζονται και στη χώρα μας και τα εξελιγμένα φάρμακα υπόσχονται καλύτερη αντιμετώπιση της ασθένειας. ΤΗΣ ΜΑΡΙΛΗΣ ΕΥΦΡΑΙΜΙΔΗ

Κάθε δυόμισι ώρες γίνεται και από μία διάγνωση καρκίνου του μαστού στην Ελλάδα. Κάθε έξι ώρες μία γυναίκα πεθαίνει από την ασθένεια. Μία στις δώδεκα Ελληνίδες αναμένεται να νοσήσει τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας. «Ο καρκίνος του μαστού είναι η πιο συχνή αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες από 45 έως 60 χρόνων», τονίζουν οι ιθύνοντες της Εταιρείας. Κι όμως, στην άκρη του τούνελ τώρα αρχίζει να φαίνεται φως. Η πιο ελπιδοφόρα εξέλιξη είναι πως ήδη σήμερα οι θάνατοι από τη νόσο έχουν μειωθεί κατά 30%. Όπως τονίζει ο Δημοσθένης Μπαλτάς, χειρουργός γυναικολόγος, υποδιευθυντής του Κέντρου Μαστού του Μαιευτηρίου Ιασώ: «Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στην έγκαιρη διάγνωση και πιο συγκεκριμένα στη μαστογραφία. Δεν είναι μόνο οι διαγνωστικές μέθοδοι που διαρκώς βελτιώνονται, αλλά και οι γυναίκες, οι οποίες πλέον έχουν κατανοήσει την τεράστια σημασία που έχει η ανίχνευση του καρκίνου σε πρώιμα στάδια κι έτσι κάνουν τακτικό έλεγχο». Τα κακά νέα είναι ότι η ασθένεια τώρα ανιχνεύεται και σε νεαρότερες ηλικίες. «Μέχρι πριν από λίγο καιρό θεωρούνταν «νόσος των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών». Σήμερα, όλο και πιο συχνά, βλέπουμε γυναίκες κάτω των σαράντα πέντε να πάσχουν από αυτήν την ασθένεια. Τυχαίνει να χρειαστεί να χειρουργήσουμε ακόμα και κορίτσια που είναι είκοσι τριών χρόνων», μας πληροφορεί ο κ. Μπαλτάς. Καθώς ο καρκίνος του μαστού είναι μια απειλή που διαρκώς αλλάζει πρόσωπο, το ELLE ρώτησε τους ειδικούς και κατέγραψε τις σημαντικότερες εξελίξεις σε ό,τι αφορά την καταπολέμησή του. Οι παραπάνω μέθοδοι εφαρμόζονται και στη χώρα μας.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Μέχρι σήμερα: Η κλινική εξέταση με την ψηλάφηση και η μαστογραφία ήταν εδώ και χρόνια οι πιο αξιόπιστες διαγνωστικές μέθοδοι που είχαν οι γιατροί στα χέρια τους για να ανιχνεύσουν εγκαίρως τον καρκίνο του μαστού. Ωστόσο, δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες όλως των γυναικών.

Το μεγαλύτερο μειονέκτημα της μαστογραφίας είναι ότι δεν έχει μεγάλη διακριτική ικανότητα στους πυκνούς μαστούς. Τέτοια, όμως, είναι η υφή του στήθους των περισσότερων γυναικών κάτω των σαράντα. Αυτός είναι και ο λόγος που η μαστογραφία συστήνεται ως ετήσια εξέταση ρουτίνας μετά τα σαράντα, τότε δηλαδή που ο μαστός αρχίζει να αραιώνει και ο αδένας αντικαθιστάται σταδιακά από λιπώδη ιστό.

Μερικές φορές η μαστογραφία δεν καταφέρνει να αποτυπώσει ορισμένες μορφές καρκίνου, όπως το λοβιδιακό καρκίνο. Για να καλύψουν τα «κενά» της επιστήμης, οι ειδικοί του μαστού εφαρμόζουν σήμερα καινούριες τεχνικές.

 

ΟΙ ΝΕΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Τρισδιάστατο υπερηχογράφημα

Πρόκειται για μια πιο εξειδικευμένη μορφή του απλού υπερηχογραφήματος, η οποία έχει τη δυνατότητα να απεικονίσει όχι μόνο το μήκος και το πλάτος της αλλοίωσης, αλλά και να δείξει ακόμα και την κάτοψή της. Έτσι, στις περιπτώσεις που η μαστογραφία δεν δίνει αρκετές πληροφορίες, ειδικότερα στις νέες γυναίκες, εφαρμόζεται συμπληρωματικά η εξέταση με 3 D υπέρηχο. Το τρισδιάστατο υπερηχογράφημα ενημερώνει για τον όγκο σε τέτοια ανάλυση ώστε να υποδεικνύει τις παραμέτρους για κλειστές βιοψίες με βελόνα. Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται επέμβαση προκειμένου να γίνει βιοψία στον όγκο, αρκεί μια βελόνα που θα ακολουθήσει τις συντεταγμένες που έχει δώσει η εξέταση.

Το υπερηχογράφημα εφαρμόζεται ακόμα και σε νέες γυναίκες, σαν τεχνική ρουτίνας, μαζί με την ψηλάφηση, όπως μας εξηγεί ο Δημοσθένης Μπαλτάς. Με αυτόν τον τρόπο γνωρίζουμε τις τυχόν αλλοιώσεις ή ιδιαιτερότητες τις οποίες μπορεί να έχει το στήθος της γυναίκας σε νεαρή ηλικία. Ακόμα κι αν αυτά τα ευρήματα δεν δημιουργούν ανησυχία, καλό είναι να γνωρίζουμε τι ακριβώς συμβαίνει και να έχουμε ένα σημείο αναφοράς για τις εξετάσεις που θα ακολουθήσουν στο μέλλον».

INFO: Η εξέταση γίνεται στο Μαιευτήριο Ιασώ.

Μαγνητική μαστογραφία

Τα τελευταία χρόνια εφαρμόζεται όλο και περισσότερο, αφού δίνει πληροφορίες σε ό,τι αφορά τους όγκους και καλύπτει τα κενά που αφήνει η απλή μαστογραφία. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στις γυναίκες που έχουν κάνει αύξηση στήθους, καθώς τα ενθέματα εμποδίζουν το «οπτικό» πεδίο της μαστογραφίας. Από την άλλη, ενημερώνει καλύτερα για την κατάσταση των πυκνών μαστών. «Όγκοι μεγέθους λίγων χιλιοστών και πολυεστιακές νεοπλασίες πιθανόν να μη γίνουν αντιληπτές με τη μαστογραφία», μας εξηγεί η κ. Ευαγγελία Πανουργιά, ακτινοδιαγνώστρια, ειδικευμένη σε θέματα μαστού στο Εθνικό Κέντρο για την Πρόληψη του Καρκίνου του Μαστού της Ολλανδίας. Η εξέταση αυτή αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρήσιμη στις γυναίκες που ήδη έχουν χειρουργηθεί για τον καρκίνο του μαστού. «Η μετεγχειρητική ίνωση που παρουσιάζεται στο στήθος κάνει δύσκολη τη δουλειά των άλλων διαγνωστικών μεθόδων», εξηγεί η κ. Πανουργιά. «Σε αυτήν την περίπτωση, η μαγνητική δίνει περισσότερες πληροφορίες. Από την άλλη, καθώς δεν επιβαρύνει με ακτινοβολία την ασθενή, μπορεί να επαναληφθεί όσο συχνά χρειάζεται».

INFO: Η εξέταση γίνεται στην Ευρωκλινική, στο Μαιευτήριο Ιασώ, στη Βιοϊατρική και αλλού.

Γενετικός έλεγχος

«Το 5 έως 10% των περιστατικών καρκίνου του μαστού οφείλονται σε γενετική προδιάθεση», εξηγεί η δρ. Ελένη Κοντογιάννη, γενετίστρια και επιστημονική διευθύντρια του Ινστιτούτου Γυναικολογίας και Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Αυτό σημαίνει ότι αν μια κοντινή συγγενής, όπως μητέρα, αδελφή, γιαγιά ή θεία από την πλευρά της μητέρας ή του πατέρα, έχει εμφανίσει τη νόσο, τότε αυξάνονται οι πιθανότητες να νοσήσουμε. Το γενετικό τεστ, το οποίο μελετάει τις μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2, είναι μία διαδεδομένη εξέταση που προσφέρεται πλέον σε αρκετά διαγνωστικά κέντρα στη χώρα μας. «Μια γυναίκα, στην οποία έχουν ανιχνευθεί μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA, διατρέχει έως και οκταπλάσιο κίνδυνο να εκδηλώσει καρκίνο του μαστού», εξηγεί η ειδικός. Η εξέταση γίνεται με τη λήψη αίματος, τα αποτελέσματα όμως μπορεί να χρειαστούν μέχρι και δύο μήνες. Αν βγουν θετικά, οι γιατροί συστήνουν αντίστοιχα προληπτικά μέτρα, ανάλογα με το βαθμό του κινδύνου. Αν βγουν αρνητικά, η γυναίκα υπάγεται στους κανόνες που ισχύουν για το γενικό πληθυσμό, διατρέχει δηλαδή 10% κίνδυνο να νοσήσει.

INFO: Το τεστ γίνεται στο Ινστιτούτο Γυναικολογίας και Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, στο Νοσοκομείο «Υγεία», στον «Δημόκριτο» και σε άλλα κέντρα.

Ανίχνευση καρκινικών κυττάρων στο έκκριμα της θηλής

Με τη βοήθεια μιας αντλίας, της mammary pump, όπως ονομάζεται, ο ειδικός συλλέγει υγρό από τις θηλές. «Το έκκριμα αυτό περιλαμβάνει κύτταρα των γαλακτοφόρων πόρων, των βαθιών πόρων και των λοβιδίων του μαστού», εξηγεί ο δρ. Στέφανος Ζερβούδης, χειρουργός μαστολόγος. «Στη συνέχεια, αναλύονται τα κύτταρα και ανιχνεύονται οι προκαρκινικές αλλοιώσεις. Πρόκειται για μια εύκολη, επαναλαμβανόμενη τεχνική, η οποία συμπληρώνει τις άλλες διαγνωστικές μεθόδους».

INFO: Η εξέταση γίνεται στο Μαιευτήριο Λητώ.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Μέχρι σήμερα: Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί πραγματική απειλή για όλες τις γυναίκες, αφού στις περισσότερες περιπτώσεις σήμαινε μαστεκτομή και χημειοθεραπεία. Καθεμία από αυτές τις μεθόδους έχει σοβαρές επιπτώσεις είτε στην υγεία είτε στην ψυχολογική κατάσταση της ασθενούς. Η μαστεκτομή, για παράδειγμα, αλλοιώνει την εικόνα της γυναίκας. Η χημειοθεραπεία, από την άλλη, έχει ενοχλητικές παρενέργειες, αφού τα φάρμακα που χορηγούνται είναι τόσο δυνατά ώστε παρεμβαίνουν σε πολλές από τις φυσιολογικές λειτουργίες του οργανισμού. Ωστόσο, η επιστήμη διαρκώς προχωράει. Σήμερα οι γιατροί εφαρμόζουν νέες, εξελιγμένες μεθόδους, οι οποίες ελαχιστοποιούν τις παρενέργειες και εξασφαλίζουν καλύτερη υγεία στην ασθενή.

ΟΙ ΝΕΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Η μαστεκτομή ήταν για πολλά χρόνια η μόνη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού. «Η παγκόσμια τάση σήμερα είναι να κάνουμε λιγότερο εκτεταμένες επεμβάσεις», μας ενημερώνει ο Δημοσθένης Μπαλτάς, χειρουργός γυναικολόγος, υποδιευθυντής του Κέντρου Μαστού του Μαιευτηρίου Ιασώ. «Πριν από μερικά χρόνια οι χειρουργοί αφαιρούσαν ολόκληρο το μαστό με τον όγκο και όλους τους λεμφαδένες από την μασχάλη. Σήμερα, βγάζουμε μόνο τον όγκο από το μαστό και χειρουργούμε επιλεκτικά τη μασχάλη. Πρέπει να καταλάβουμε ότι ο καρκίνος του μαστού φαίνεται να ξεκινάει από το στήθος σαν «τοπική» νόσος. Αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, γίνεται «συστηματική» και εξαπλώνεται σε ολόκληρο τον οργανισμό. Κανείς, όμως, δεν γνωρίζει σε ποια χρονική στιγμή γίνεται αυτή η μετάσταση. Σε άλλες γυναίκες έρχεται αμέσως, σε άλλες έπειτα από τριάντα χρόνια και σε άλλες ποτέ».

Τα έξυπνα φάρμακα

Στόχος της φαρμακευτικής αγωγής είναι να εξουδετερώσουν τον όγκο. Να τον εμποδίσουν να αναπαράγεται και τελικά να τον εξαναγκάσουν να πεθάνει. Ωστόσο, τα περισσότερα από αυτά τα χημειοθεραπευτικά έχουν σοβαρές παρενέργειες. Δεν επιτίθενται μόνο στα καρκινικά κύτταρα, αλλά και στα υγιή, δημιουργώντας προβλήματα. Η νέα γενιά φαρμάκων είναι τα «έξυπνα». Οι γιατροί εξετάζουν λεπτομερώς τον όγκο και στη συνέχεια επιλέγουν την κατάλληλη ουσία, η οποία θα επιτεθεί αποκλειστικά και μόνο σ' εκείνον. Έτσι, περιορίζονται οι παρενέργειες. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν ακόμα «έξυπνα» φάρμακα για όλους τους όγκους. Σύμφωνα με τον κ. Μπαλτά, μόνο για το 10% αυτών μπορούν να χορηγηθούν οι κατάλληλες «έξυπνες» ουσίες.

 

Ορμονικές θεραπείες

Οι έρευνες έχουν δείξει εδώ και χρόνια πως τα οιστρογόνα είναι ο καλύτερος φίλος του καρκίνου του στήθους. Η γυναικεία ορμόνη φαίνεται πως λειτουργεί σαν «λίπασμα» για την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων. Για να αποτρέψουν τη δράση τους, οι γιατροί χορηγούν φάρμακα που εμποδίζουν τα κύτταρα να «υποδεχτούν» τις ορμόνες, ενεργούν δηλαδή πάνω στους υποδοχείς των οιστρογόνων. Τέτοιες ουσίες είναι το ταμοξιφέν, το αναστραζόλ, το λετροζόλ και το εξεμεστάν. Μελέτες που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα σε επιστημονικά περιοδικά, όπως το Lancet και το New England Journal Of Medicine, έδειξαν ότι η χορήγηση τέτοιων ουσιών περιορίζει τον κίνδυνο υποτροπής της ασθένειας.

INFO: Οι παραπάνω θεραπείες εφαρμόζονται στα Κέντρα Μαστού των μεγάλων μαιευτηρίων της Αθήνας.

.


[ back ]