Back to Main

  Back to previous

 
  News

 
  Articles

 
  Press Room













 

 
4 Γενετιστές μιλούν στην «Ε»:
«Ναι στη θεραπευτική όχι στην αναπαραγωγική»
Ελευθεροτυπία

Της ΣΟΦΙΑΣ ΝΕΤΑ

Υπέρ της «θεραπευτικής» κλωνοποίησης τάσσεται στην πλειοψηφία της η επιστημονική κοινότητα, με το σκεπτικό ότι ανοίγει ο δρόμος για την αντιμετώπιση ανίατων ασθενειών, ενώ, αντιθέτως, καταδικάζει τη χρήση της κλωνοποίησης για αναπαραγωγή ανθρώπων.


Βασίλης Ταρλατζής

Οπως μας ενημέρωσε ο αναπληρωτής καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Βασίλης Ταρλατζής, πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας, από τη Μελβούρνη, όπου βρίσκεται για το Παγκόσμιο Συνέδριο της International Federation of Fertility Society, η είδηση για την κλωνοποίηση εμβρύων για θεραπευτικούς σκοπούς αποτελεί βασικό θέμα συζήτησης ανάμεσα στους επιστήμονες που έχουν συγκεντρωθεί για το συνέδριο απ' όλο τον κόσμο. Στην πλειονότητά τους, τόνισε ο κ. Ταρλατζής, που είναι και μέλος του Δ.Σ. της International Federation of Fertility Society, τάσσονται υπέρ της θεραπευτικής κλωνοποίησης, όμως ούτε ένας δεν συμφωνεί με τη χρήση της τεχνικής για την ανθρώπινη αναπαραγωγή. Τι ακριβώς επιδιώκουν οι επιστήμονες με τη θεραπευτική κλωνοποίηση; Να χρησιμοποιηθούν κύτταρα ενηλίκων, προκειμένου να δημιουργηθούν στο εργαστήριο έμβρυα από τα οποία να απομονωθούν τα λεγόμενα αρχέγονα βλαστοκύτταρα (stem cells), τα οποία έχουν την ικανότητα να διαφοροποιούνται προς διάφορους ιστούς και όργανα. Αυτό σημαίνει ότι από το κύτταρο ενός ανθρώπου φτιάχνεται με κλωνοποίηση στο εργαστήριο ένα έμβρυο, το οποίο δεν αφήνεται να αναπτυχθεί, ούτε μεταφέρεται φυσικά στη μήτρα γυναίκας. Από αυτό δημιουργούνται ιστοί ή όργανα, τα οποία χρησιμοποιούνται για αντικαταστάσεις οργάνων ή αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών. Ακόμη και δέρμαΓια παράδειγμα, εκτός από όργανα για μεταμόσχευση, θα μπορεί να «παραχθεί» δέρμα για να τοποθετηθεί σε ασθενείς με βαριά και εκτεταμένα εγκαύματα, καθώς και νευρικός ιστός για εκφυλιστικές ασθένειες του νευρικού συστήματος που τελικά παραλύουν και σκοτώνουν τον ασθενή ή για τη θεραπεία ασθενών με Αλτσχάιμερ. Πράγματι, δημιουργείται στο εργαστήριο ένα ανθρώπινο έμβρυο και ο κ. Ταρλατζής σημειώνει ότι η νομοθεσία δεν θα επιτρέπει να χρησιμοποιούνται έμβρυα από αποβολές ή εκτρώσεις, αν και θα μπορούσε να γίνει και αυτό.Το έμβρυο που χρησιμοποιείται στη συγκεκριμένη περίπτωση θα είναι ένα άθροισμα 4-12 κυττάρων και θα χρησιμοποιείται όταν είναι μόλις 1-3 ημερών. Ομως εδώ, τονίζει, προκύπτει ένα σημαντικό ηθικοκοινωνικό πρόβλημα:Πότε αρχίζει η ζωή; Σύμφωνα με τους θεολόγους, η ζωή αρχίζει από ένα ωάριο και ένα σπερματοζωάριο ακόμη, κάτι που οι επιστήμονες δεν θεωρούν ακριβές. Η ζωή είναι ένα συνεχές φαινόμενο που υπάρχει πριν από τη γονιμοποίηση και συνεχίζεται και μετά. Ενα ωάριο από μόνο του είναι εν δυνάμει φορέας ζωής, όπως όμως και ένα κύτταρο δέρματος. Το πότε αρχίζει ακριβώς η ζωή, δεν είναι εύκολο να το καθορίσουμε, επισημαίνει ο κ. Ταρλατζής, ούτε μπορούμε να το απομονώσουμε σε κάποια συγκεκριμένη χρονική στιγμή.Στη Βρετανία, μας ενημερώνει, υπάρχει ειδική έγκριση και ισχύει ήδη συγκεκριμένο πρωτόκολλο, που επιτρέπει να γίνονται πειραματισμοί σε έμβρυα που έχουν προκύψει από εξωσωματική. Οι επιστήμονες μπορούν να κρατήσουν το έμβρυο για πειράματα στο εργαστήριο μέχρι 14 ημέρες, άρα δεν είναι κάτι καινούργιο αυτό που γίνεται τώρα. Το καινούργιο είναι ότι σε αυτή τη διαδικασία έχουμε την εισαγωγή της νέας τεχνικής, της κλωνοποίησης. Θα πρέπει επιτέλους να αποδαιμονοποιήσουμε την έννοια της κλωνοποίησης, τονίζει ο κ. Ταρλατζής, η οποία έχει συνδεθεί με κάτι πολύ κακό για την ανθρωπότητα. Τα προσδοκώμενα οφέλη είναι πολύ μεγαλύτερα από τους πιθανούς κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από τη χρήση τους και εξάλλου, προσθέτει, κανείς δεν μπορεί να αναστείλει την εξέλιξη της επιστήμης. Οι πιθανοί κίνδυνοι από κακή χρήση της τεχνολογίας αυτής είναι δυνατόν να μειωθούν με ειδικές νομοθεσίες που να οριοθετούν σωστά τι επιτρέπεται στους επιστήμονες, με συγκεκριμένο ορίζοντα και πλαίσιο, καθώς και από την παρέμβαση των επιστημονικών ενώσεων. Στο θέμα της νομοθεσίας η Βρετανία, σημειώνει, δίνει ένα εξαιρετικό παράδειγμα, καθώς έφτιαξε αμέσως ειδική επιτροπή, η οποία εισηγείται για τη θεραπευτική κλωνοποίηση, αλλά όχι για την αναπαραγωγική.Στη Γερμανία όμως, για παράδειγμα, τα πειράματα σε έμβρυα θεωρούνται ηθικώς μη αποδεκτά και απαγορεύονται αυστηρά, ενώ στις ΗΠΑ κάθε θέμα αντιμετωπίζεται κατά περίπτωση και δεν υπάρχει γενικότερο νομοθετικό πλαίσιο. Στη δική μας χώρα, συνεχίζει, δεν υπάρχει ακόμη νομοθετικό πλαίσιο και πρέπει κάποια στιγμή να δημιουργηθεί, ώστε και να αφεθεί η επιστήμη να προχωρήσει και να καθησυχαστεί το κοινωνικό σύνολο.Τα μέλη της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας υποστηρίζουν και επικροτούν τα πειράματα για θεραπευτική κλωνοποίηση, όπως μας ενημερώνει ο κ. Ταρλατζής, ενώ και ο ίδιος δηλώνει ένθερμος υποστηρικτής τους, καθώς πιστεύει ότι θα αποκομιστούν τελικά πολύ μεγάλα οφέλη για την ανθρωπότητα.«Οχι απαγόρευση»Η απαγόρευση της θεραπευτικής κλωνοποίησης θα είναι όχι μόνο ανεπιτυχής, αλλά μπορεί να φέρει και τα αντίθετα αποτελέσματα.

Ελενα Κοντογιάννη
Την επισήμανση μάς έκανε η εμβρυολόγος-γενετιστής Ελενα Κοντογιάννη, σημειώνοντας ότι, όπως είναι γνωστό, η νομική απαγόρευση μιας πρακτικής στο ένα κράτος, μπορεί να ωθήσει στην εφαρμογή της σε άλλα, όπου μπορεί να επιτραπεί ακόμη και η εφαρμογή της αναπαραγωγικής κλωνοποίησης. Παράλληλα, συνεχίζει, η απαγόρευση αυτή θα μπορούσε να φέρει τα αντίθετα αποτελέσματα, γιατί μπορεί να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να πιστέψουν ότι υπάρχει επιστημονική βάση για πολλούς από τους κοινούς φόβους που συνδέονται με την ανθρώπινη κλωνοποίηση. Η κ. Κοντογιάννη χαρακτηρίζει τη θεραπευτική κλωνοποίηση μία εκπληκτική πρόκληση και εξηγεί: «Ενα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα που προέκυψαν από την κλωνοποίηση είναι ότι οι πυρήνες διαφοροποιημένων (εξειδικευμένων) κυττάρων διατηρούν την παντοδυναμία για την ανάπτυξη ενός νέου οργανισμού. Η επιστημονική και κλινική σημασία αυτού του γεγονότος είναι τεράστια. Αν τα εμβρυϊκά βλαστικά κύτταρα (αρχέγονα "μητρικά" κύτταρα που δίνουν γένεση σε όλους τους ιστούς του οργανισμού) είναι δυνατόν να δρομολογήσουν την ανάπτυξή τους προς συγκεκριμένους τύπους κυττάρων, τότε θα μπορέσει να επιτευχθεί η παραγωγή συγκεκριμένων ιστών και οργάνων στο εργαστήριο. Το γεγονός αυτό έχει τεράστια σημασία για το μέλλον της μεταμόσχευσης, ενώ η θεραπευτική κλωνοποίηση και η χρήση εμβρυϊκών βλαστικών κυττάρων πιθανόν να αποφέρει τεράστια οφέλη σε ανθρώπους με σοβαρές ασθένειες».Για θεραπείεςΣε όλο τον κόσμο οι επιστήμονες έχουν πλέον καταλήξει ότι δεν μπορούμε να βασιστούμε σε πληροφορίες που προέρχονται μόνο από το γενετικό υλικό άλλων οργανισμών και γι' αυτόν το λόγο η χρήση όλων των μεθόδων της γενετικής ή της βιοτεχνολογίας -συμπεριλαμβανομένης και της κλωνοποίησης- είναι θεμιτή, εφόσον χρησιμοποιείται μόνο για την προώθηση θεραπειών που αφορούν τον άνθρωπο.

Νικόλαος Δρακούλης
Στις ΗΠΑ το πείραμα πραγματοποιήθηκε από ιδιωτική εταιρεία και το ερώτημα που προκύπτει είναι το ποιος ελέγχει (λόγω έλλειψης νομοθετικού πλαισίου) τη χρήση των πληροφοριών που προκύπτουν από τα πειράματα και αν θα τηρηθεί η διαβεβαίωση της ιδιωτικής εταιρείας ότι το υλικό που θα προκύψει θα χρησιμοποιηθεί πράγματι μόνο για θεραπευτικούς σκοπούς.Τα παραπάνω επισήμανε χθες στην «Ε» ο γενετιστής-επίκουρος καθηγητής Κλινικής Φαρμακολογίας Νικόλαος Δρακούλης, τονίζοντας ότι η δημιουργία κλώνων αποτελεί απλώς και μόνο ένα ακόμη πολύτιμο εργαλείο της βιοτεχνολογίας, που μπορεί στο μέλλον να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής του ανθρώπου και δεν αποτελεί αναγκαστικά μία άκρως επικίνδυνη μέθοδο. Η λανθασμένη χρήση κάθε νέας τεχνολογίας, σημειώνει ο κ. Δρακούλης, εγκυμονεί φυσικά κινδύνους, γι' αυτό χρειάζεται έλεγχος και αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο, κάτι που οι κυβερνήσεις των ανεπτυγμένων χωρών ήδη έχουν ξεκινήσει να δημιουργούν. Παράδειγμα που αφορά τα καινούργια βιοτεχνολογικά φάρμακα είναι η οδηγία που εξέδωσε τον περασμένο Απρίλιο η Ευρωπαϊκή Ενωση, καταλήγει, για τα κράτη-μέλη και αφορά τις κλινικές μελέτες που χρησιμοποιούν πληροφορίες του γενετικού κώδικα. «Ηταν θέμα χρόνου»«Ηταν κάτι το αναμενόμενο και, βεβαίως, μετά την κλωνοποίηση της Ντόλι ήταν θέμα χρόνου να συμβεί και τελικά συνέβη», τόνισε στην «Ε» ο καθηγητής Γενετικής του Πανεπιστημίου Πατρών και πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Σταμάτης Αλαχιώτης.

Σταμάτης Αλαχιώτης
Είναι σημαντικό, υπογράμμισε, να κάνουμε διάκριση στη θεραπευτική και στην αναπαραγωγική κλωνοποίηση, γιατί στόχος των ερευνητών αυτών είναι η θεραπευτική κλωνοποίηση και όχι η αναπαραγωγική. Στη δεύτερη γίνεται εμφύτευση του κλωνοποιημένου εμβρύου στη μήτρα, με στόχο τη γέννηση και τη δημιουργία ανθρώπου από άνθρωπο. Στη θεραπευτική κλωνοποίηση ο στόχος είναι η απομόνωση ειδικών κυττάρων, των λεγόμενων αρχέγονων βλαστικών κυττάρων, τα οποία είναι πολυδύναμα και αδιαφοροποίητα και μπορούν να διαφοροποιηθούν με κατάλληλο χειρισμό προς κάθε τύπο ιστού. Στόχος η αποκάλυψη των μηχανισμών διαφοροποίησης που δεν γνωρίζουμε ακόμη και απώτερος στόχος η δημιουργία οργάνων για μεταμοσχεύσεις. Η θεραπευτική κλωνοποίηση μπορεί να θεωρηθεί ως η χρυσή τομή ανάμεσα στην ερευνητική πρόοδο και στην άρνηση της προόδου αυτής.

«Δηλαδή», καταλήγει ο κ. Αλαχιώτης, «ενώ απορρίπτουμε μετά βδελυγμίας την αναπαραγωγική κλωνοποίηση, αποδεχόμαστε συμβιβαστικά τη θεραπευτική, επειδή πιστεύουμε ότι θα χρησιμοποιηθεί για την απάλυνση του ανθρώπινου πόνου. Ο σκοπός αυτός μπορεί να θεωρηθεί ηθικός, αντιμετωπίζοντας οποιεσδήποτε άλλες, ηθικές ή φιλοσοφικές, αμφισβητήσεις».

.

[ back ]