Back to Main

  Back to previous

 
  News

 
  Articles

 
  Press Room













 


 
 Ευλογία ή Κατάρα
Απογευματινή, Τετάρτη 28 Ιουνίου 2000 - Συνέντευξη στον Γιάννη Βουτσά
Μιλάει στην "Α" η γενετιστής Έλενα Κοντογιάννη

ΕΚΣΤΑΣΙΑΣΜΕΝΟΣ ΟΛΟΣ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΥΠΟΔΕΧΤΗΚΕ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα

Το κλειδί που θα μας ανοίξει τα "σκοτεινά" δωμάτια του ανθρώπινου οργανισμού αποτελεί η ολοκλήρωση της καταγραφής του DNA, τρία χρόνια νωρίτερα από τις αρχικές προβλέψεις των επιστημόνων. Όπως τονίζει η γενετιστής Έλενα Κοντογιάννη, η χαρτογράφηση του DNA αλλάζει ριζικά τις γνώσεις μας για τα περισσότερα νοσήματα και ανοίγει νέους ορίζοντες τόσο στην πρόληψη όσο και στη διάγνωση και θεραπεία τους.
Οι διάφορες μορφές καρκίνου, πολλά καρδιαγγειακά νοσήματα, ο σακχαρώδης διαβήτης, η μεσογειακή αναιμία και μια σειρά άλλων παθήσεων, σήμερα μπορούν να μας αποκαλύψουν όλα τους τα μυστικά και να αντιμετωπιστούν καλύτερα, αμεσότερα και πολύ πιο αποτελεσματικά. Στο μέλλον, μάλιστα, η κωδικοποίηση του ανθρώπινου γονιδιώματος πιθανότατα θα μας απαλλάξει από πολλές ασθένειες που σήμερα βασανίζουν εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο.
- Πολύ ωραία ακούγονται αυτά, αλλά πόσο κοντινά είναι;
Σε αρκετές περιπτώσεις εφαρμόζονται ήδη, τονίζει η κ.Κοντογιάννη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα γονίδια BRCA-1 και BRCA-2 που ευθύνονται για το 80%-85% των περιπτώσεων καρκίνου του μαστού. Η ανίχνευση των δύο αυτών γονιδίων μας επιτρέπει να εντοπίσουμε τις γυναίκες εκείνες που έχουν αυξημένη προδιάθεση για ανάπτυξη καρκίνου του μαστού, επισημαίνει η κ.Κοντογιάννη, και με τον τρόπο αυτό να τις προφυλάξουμε.
Επιπλέον, ο νέος γονιδιακός χάρτης μας επιτρέπει να μειώσουμε την παιδική νοσηρότητα, καθώς πολλές παθήσεις που οφείλονται σε γονιδιακούς παράγοντες μπορούν να ανιχνευθούν με τον προγεννητικό έλεγχο και σε αρκετές περιπτώσεις να προληφθούν ή και να θεραπευτούν στο έμβρυο.
Με τα νέα δεδομένα, όμως, αλλάζει ριζικά και ο τρόπος αντιμετώπισης των περισσοτέρων παθήσεων. Οι μαζικές θεραπείες όπως τις ξέρουμε σήμερα πολύ σύντομα θα αντικατασταθούν από άλλες, εντελώς εξατομικευμένες, με μεγάλες παραλλαγές μεταξύ τους. Κι αυτό διότι κάθε οργανισμός είναι διαφορετικός, με αποτέλεσμα η θεραπεία να μην έχει την ίδια αποτελεσματικότητα.
Βέβαια, η χαρτογράφηση του DNA δεν θα λύσει όλα τα προβλήματα υγείας του ανθρώπου, επισημαίνει η διακεκριμένη επιστήμονας. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι εκτός από τους κληρονομικούς ή γονιδιακούς παράγοντες, την υγεία μας επηρεάζουν και εξωγενείς παράγοντες, όπως είναι οι περιβαλλοντικές συνθήκες, η διατροφή κ.λ.π.
- Και το μεγάλο ερώτημα που έρχεται στο μυαλό όλων μας : Μπορούμε πλέον να έχουμε παιδιά κατά παραγγελία, δηλαδή παιδιά με το ιδανικό γενετικό υλικό ;
Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι κατηγορηματικά ΟΧΙ, απαντά η κ.Κοντογιάννη. Κι αυτό για δύο λόγους : Πρώτον, θα πρέπει να καθορίσουμε τι εννοούμε με τον όρο "ιδανικό γενετικό υλικό". Με την έννοια αυτή δεν υπάρχει πραγματικά το τέλειο, διότι κάθε γονίδιο κρίνεται ως "καλό" ή "κακό" ανάλογα με τις συνθήκες στις οποίες δρα. Αρκεί να αναφέρουμε ότι το γονίδιο της χοληστερίνης, που σήμερα θεωρείται κακό στις προηγμένες χώρες της Δύσης διότι ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την ανάπτυξη καρδιαγγειακών νοσημάτων, στους πληθυσμούς που υποσιτίζονται αποδεικνύεται σωτήριο, καθώς τους επιτρέπει να επιβιώνουν.
Δεύτερον, ακόμη κι αν καταλήγαμε στον ορισμό του τέλειου γενετικού υλικού, είναι πρακτικά αδύνατο να επιλέξουμε τα 80.000-100.000 γονίδια που αποτελούν τον ανθρώπινο οργανισμό.
Ο αριθμός τους είναι τόσο μεγάλος που αποκλείει κάθε τέτοιο ενδεχόμενο.
- Μόνο πλεονεκτήματα, λοιπόν, διαθέτει η μεγάλη αυτή επιστημονική ανακάλυψη;
Σίγουρα όχι, διευκρινίζει η κ.Κοντογιάννη.
Η χαρτογράφηση του DNA μπορεί να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι εάν τα στοιχεία που θα μας δώσει χρησιμοποιηθούν με λάθος τρόπο ή από λάθος ανθρώπους.
Φανταστείτε ότι τα στοιχεία γύρω από την προδιάθεση νοσηρότητας κάποιου να έρθουν στην κατοχή των ασφαλιστικών εταιρειών ή του εργοδότη. Αυτομάτως θα δημιουργηθούν κοινωνικοί αποκλεισμοί και μιας νέας μορφής ρατσισμός, με απρόβλεπτες συνέπειες.

Ο γενετικός Καιάδας……
ΛΟΝΔΙΝΟ

ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ με σύγχρονο Καιάδα γενετικό αυτή τη φορά φοβούνται αρκετοί από τους επιστήμονες οι οποίοι βλέπουν στο μέλλον να γεννιέται ένας κόσμος "τέλειων" πλασμάτων, στον οποίο δεν θα έχουν καμία θέση όσοι έχουν αναπηρίες ή ασθένειες.
Οι επιστήμονες που συμμετείχαν στην έρευνα υποστηρίζουν ότι στα χρόνια που έρχονται ο θεός δεν θα χάσει τη δουλειά του. Ωστόσο δεν είναι λίγοι εκείνοι που ανησυχούν, ότι στην προσπάθεια του ανθρώπου να δημιουργήσει τον τέλειο κόσμο, λίγοι, θα είναι εκείνοι τελικά που θα επωφεληθούν. Θυμίζουν, μάλιστα τον κόσμο των "αρείων" που προσπάθησε να δημιουργήσει ο Χίτλερ στη ναζιστική Γερμανία.
"Είναι άλλο να προσπαθείς να διορθώσεις κάτι που πήγε στραβά και άλλο να προσπαθείς να δημιουργήσεις κάτι τέλειο. Η ιδέα των παιδιών επί παραγγελία και της αύξησης των αμβλώσεων δεν συνάδει με τον κόσμο που επιθυμούμε να ζήσουν τα παιδιά μας" υποστηρίζει ο Στίβ Τζένκινς, εκπρόσωπος της Αγγλικανικής Εκκλησίας.
Ο εκδότης του περιοδικού για την Ιατρική Ηθική Ρίτσαρντ Νίκολσον επισημαίνει: "Όπως έγινε και με την κατάκτηση του Έβερεστ, η χρήση του γονιδιώματος ,πορεί να βλάψει μεγάλο αριθμό ανθρώπων". Μεγάλες είναι και οι αντιδράσεις αρκετών ενώσεων ατόμων με ειδικές ανάγκες συνοδεύονται από τον κίνδυνο ύπαρξης διακρίσεων στην εργασία την ασφάλιση την περίθαλψη και την εκπαίδευση υποστήριξε η Αγκνες Φλέτσερ από τη Βασιλική Ένωση Αποκατάστασης Αναπήρων της Βρετανίας.
Επιπλέον, ο μεγαλύτερος κίνδυνος που ανατέλλει είναι η ιατρική των "δύο ταχυτήτων". Οι ακριβές γονιδιακές θεραπείες θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο από τους έχοντες αφήνοντας τους φτωχούς στο περιθώρια της ζωής και της υγείας.


[ back ]