Back to Main

  Back to previous

 
  News

 
  Articles

 
  Press Room













 


 
 "ΘΕΛΩ ΕΝΑ ΨΗΛΟ, ΜΕΛΑΧΡΙΝΟ, ΜΕ ΠΡΑΣΙΝΑ ΜΑΤΙΑ!"
Η ΖΩΗ ΜΕ ΤΟ ΠΑΙΔΙ, Ιανουάριος 2000 - Γράφει η Αιμιλία Σταθάκου

Παιδιά κατά παραγγελία, διορθωτικές επεμβάσεις κατά την κύηση, ηθικά διλήμματα: όλες οι πτυχές της …προγεννητικής επανάστασης!

Πηγές
Έλενα Κοντογιάννη, εμβρυολόγος-γενετιστής, επιστημονική διευθύντρια του Ινστιτούτο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής


Όταν ο Γιάννης και η Μαρία αποφάσισαν να αποκτήσουν το πρώτο τους παιδί, δεν μπορούσαν να αποφασίσουν αν ήθελαν ένα γιο , ψηλό γαλανομάτη, και αθλητικό, ή μια μελαχρινή κορούλα με κλίση στη μουσική. Ο γενετιστής που απευθύνθηκαν τους έδειξε έναν κατάλογο με δεκάδες χαρακτηριστικά, από τα οποία μπορούσαν να επιλέξουν τι θα επιθυμούσαν να έχει το παιδί τους.
"Να' ναι γερό", ευχήθηκε η γιαγιά. "Μα αυτό είναι σίγουρο", κρυφογέλασε ο γιατρός. Είμαστε στο 2010, όχι στο 1999!
Ο πόθος να γίνει ο άνθρωπος πιο όμορφος, έξυπνος και να μείνει πάντα νέος γεννήθηκε μαζί του. Η επιλογή σωματικών και πνευματικών χαρακτηριστικών για τα παιδιά που γεννιούνται ήταν κάποτε σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Σήμερα είναι το δημοφιλέστερο θέμα συζήτησης στις συγκεντρώσεις των γενετιστών! Οι ραγδαίες εξελίξεις της Γενετικής τα χρόνια που έρχονται, θα αλλάξουν την ίδια την ουσία της ανθρώπινης υπόστασης τον αιώνα που μπαίνει. Η παρέμβαση στο γενετικό υλικό του ανθρώπου και η δημιουργία ανθρώπων κατά παραγγελία, για πολλούς θα αποτελέσει το θαύμα ή τον εφιάλτη του 21ου αιώνα! Η τεχνική της κλωνοποίησης, σε συνδυασμό με την αποκρυπτογράφηση του ανθρώπου DNA, ανοίγει πόρτες σε νέους κόσμους. Παράλληλα όμως δημιουργεί και τεράστια ηθικά διλήμματα, που πρέπει να ξεπερασθούν…..


Ο χάρτης του γενετικού υλικού

Το πρώτο μεγάλο βήμα της ανθρωπότητας ήταν η εξερεύνηση του Διαστήματος το δεύτερο είναι η αποκωδικοποίηση του ανθρώπινου γονιδιώματος! Τα μεγαλύτερα ερευνητικά κέντρα του κόσμου-συμμετέχει και η Ελλάδα-συνεργάζονται στο φιλόδοξο, αυτό αμερικανικό πρόγραμμα, που ξεκίνησε στα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι θα προσδιορίσουν ποια γονίδια εμπλέκονται, από τον καθαρισμό του χρώματος των ματιών μας ή του δείκτη της ευφυία μας, μέχρι την πιθανότητα να εμφανίσουμε κάποια στιγμή στη ζωή μας σάκχαρο ή χοληστερίνη!
Αν και τα αρχικά σχέδια προέβλεπαν ότι το πρόγραμμα θα ολοκληρωνόταν το 2005, η πρόοδος της τεχνολογίας έκανε δυνατή την ολοκλήρωσή του τρία χρόνια νωρίτερα! Κάθε ημέρα που περνάει, οι επιστήμονες ανακαλύπτουν ένα νέο γονίδιο που καθορίζει κάποιο σωματικό ή πνευματικό χαρακτηριστικό μας. Και δεν είναι λίγα αυτά! Υπολογίζεται ότι έχουμε 100.000 γονίδια που παίζουν ρόλο στην εμφάνιση, την υγεία και τη συμπεριφορά μας….
Όταν, λοιπόν, αποκρυπτογραφηθεί το γενετικό υλικό του ανθρώπου, θα μπορούμε να γνωρίζουμε από πρίν κάθε φυσιολογικό ή παθολογικό χαρακτηριστικό του ατόμου που πρόκειται να γεννηθεί. Η γνώση των γονιδίων και του ρόλου τους στον ανθρώπινο γενετικό χάρτη θα δώσει στην Ιατρική μια εκπληκτική δυνατότητα: Να προβλέπει! Να μπορεί, δηλαδή να εντοπίσει ποιο άτομο είναι γενετικά επιρρεπές σε μια ασθένεια και, με την πρόληψη, να το βοηθήσει να μην την εμφανίσει!

Κάποια ημέρα λοιπόν τα μωρά που θα γεννιούνται, φεύγοντας από το μαιευτήριο θα παίρνουν μαζί τους ένα βιβλιαράκι, στο οποίο θα είναι καταγεγραμμένο το γενετικό τους υλικό! Έτσι, οι γονείς θα γνωρίζουν τα πάντα για την υγεία του παιδιού, τις ασθένειες στις οποίες έχει προδιάθεση, αλλά για τα πνευματικά του χαρίσματα ή τα στοιχεία του χαρακτήρα του.


Τα γονίδια της ευφυίας

Οι επιστήμονες που τα ανακάλυψαν, δήλωσαν ότι αισθάνονται όπως ο Οπενχάιμπερ μπροστά στην ατομική βόμβα! Οι τρεις Αμερικανοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι ανακάλυψαν το γονίδιο της ευφυίας και της "βλακείας" κρυμμένο ανάμεσα στα κύτταρα του εγκεφάλου! Στη συνέχεια μετέφεραν το συγκεκριμένο γονίδιο σε ποντίκια….μέτριας ευφυίας και διαπίστωσαν ότι έγιναν ξαφνικά πολύ πιο έξυπνα!
Η ανακάλυψη αυτή δημιουργεί τεράστια ηθικά διλήμματα. Ήδη κάποιοι ευφάνταστοι επιχειρηματίες έχουν δηλώσει την πρόθεση να δημιουργήσουν εργαστήρια, που θα πιστοποιούν αν είμαστε βλάκες ή έξυπνοι.
Έτσι, όμως, θα εκμεταλλευτούν την αφέλεια κάποιων υποψηφίων γονιών που ονειρεύονται να αποκτήσουν ένα παιδί με το γονίδιο της ευφυίας!
Ποιος θα μας σώσει, όμως, από τη δικτατορία των γενετικά προγραμματισμένων "έξυπνων", αν αυτό γίνει κάποτε εφικτό, αναρωτιούνται οι πολέμιοι όλων αυτών των διαδικασιών.

Παιδιά κατά παραγγελία;

Το χρώμα των ματιών μας, τα χαρακτηριστικά του προσώπου μας, οι…..μαθηματικές μας ικανότητες, ακόμα και κάποια στοιχεία το χαρακτήρα μας είναι καταγεγραμμένα στα γονίδιά μας. Από τη στιγμή, λοιπόν, που θα ανακαλυφθούν τα γονίδια που ορίζουν όλα αυτά τα χαρακτηριστικά και τις ιδιότητες, η παραγωγή παιδιών ….κατά παραγγελία θα είναι μια τεχνική εφικτή επιστημονικά.
Δεν είμαστε μόνο τα γονίδιά μας, αντιτάσσουν οι διανοούμενοι, και περιέργως συμφωνούν μαζί τους ακόμα και οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της Γενετικής. Είναι, βέβαια, γεγονός ότι υπάρχουν κάποια γονίδια που καθορίζουν σε ποσοστό 100% αν πρόκειται να εμφανιστεί κάποια ασθένεια ή ένα χαρακτηριστικό. ¶λλες φορές απαιτείται συνεργία όχι μόνον ενός αλλά πολλών γονιδίων.
Όταν, όμως, πρόκειται για πνευματικά χαρίσματα, τα γονίδια δημιουργούν μόνο την τάση, αφού είναι απαραίτητη και η επίδραση του περιβάλλοντος για να εκδηλωθεί. Ο άνθρωπος δεν είναι μόνον ένα κύτταρο που αποτελείται από γονίδια. Η ανατροφή, η εκπαίδευση, το κοινωνικό και πολιτιστικό περιβάλλον παίζουν τεράστιο ρόλο….
Σε πρόσφατη έρευνα στην Αμερική το 50% όσων ερωτήθηκαν αν θα δέχονταν να υποβληθούν σε γενετικό τεστ που θα τους ενημέρωνε για τις ασθένειες τις οποίες φέρουν στο DNA τους, δήλωσαν ότι προτιμούσαν να μην μάθουν. Η επιστήμη δεν έχει ακόμα αναπτύξει την τεχνολογία για να μπορεί να παρεμβαίνει πάνω στο γενετικό υλικό και να το αλλάζει. Για αρκετά, λοιπόν, χρόνια η γνώση του γενετικού μας χάρτη ελάχιστα πρακτικά οφέλη θα έχει για τη ζωή μας. Μάλιστα, η Βρετανική Εταιρεία Γενετικής απαγορεύει το γενετικό έλεγχο παιδιών κάτω των 14 ετών για ασθένειες για τις οποίες δεν υπάρχει θεραπεία. ¶λλωστε, η κοινοποίηση της γενετικής ταυτότητας του κάθε ανθρώπου θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και εναντίον του, ενώ είναι πιθανό ακόμη και να δημιουργηθεί μια ελίτ ανθρώπων με καλύτερα γενετικά χαρακτηριστικά.
Τα γενετικά τεστ μπορεί, βέβαια, να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας ενός ατόμου και να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας ενός ατόμου και να προλάβουν την εμφάνιση μιας σοβαρής ασθένειας στους απογόνους. Οι πληροφορίες, όμως, που δίνουν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και σε βάρος του, για παράδειγμα από κάποια ασφαλιστική εταιρεία ή έναν εργοδότη που θα αρνηθεί την πρόσληψη ενός εργαζομένου, ο οποίος πιθανώς να εμφανίσει στο μέλλον κάποια ασθένεια.
Για αυτούς τους λόγους, η Ελλάδα έχει κυρώσει τη σύμβαση του Οβιέδο του 1997 για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη βιοιατρϊκή, η οποία τονίζει για το θέμα των γενετικών εξετάσεων ότι κάθε άνθρωπος δικαιούται να λαμβάνει γνώση για κάθε πληροφορία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του, αλλά θα είναι σεβαστές επίσης οι επιθυμίες των ανθρώπων να μην ενημερώνονται, ενώ απαγορεύεται κάθε μορφή διάκρισης σε βάρος ανθρώπων με βάση το γενετικό τους υλικό.

Η επιλογή του φύλου

Η ευρωπαική και η ελληνική νομοθεσία δεν επιτρέπουν να χρησιμοποιούνται οι μέθοδοι της Γενετικής για να γίνει επιλογή του φύλου του παιδιού που πρόκειται να γεννηθεί. Η μόνη περίπτωση που επιτρέπεται να γίνει κάτι τέτοιο, είτε στο πλαίσιο της εξωσωματικής γονιμοποίησης, είτε κατά τη διάρκεια της κύησης, είναι όταν υπάρχει κάποια κληρονομική ασθένεια που κληροδοτείται μόνο στο ένα φύλο, οπότε δίνεται η ευκαιρία στο γονιό να αποκτήσει ένα υγιές παιδί.
Σε κάποιες χώρες που η νομοθεσία δεν ήταν τόσο αυστηρή, τα αποτελέσματα ήταν τραγελαφικά! Στην Κίνα υπολογίζεται ότι το 2020 ένα εκατομμύριο άντρες θα …..ψάχνουν για νύφη, καθώς πολλά ζευγάρια επέλεξαν να κάνουν αγοράκι, με αποτέλεσμα οι γυναίκες ν' αρχίζουν να εκλείπουν!
Το σίγουρο είναι ότι η αποκρυπτογράφηση του γενετικού υλικού του ανθρώπου, που θα ολοκληρωθεί μέσα στα επόμενα χρόνια, θα σημαδέψει τις γενιές που έρχονται. Μπορεί, βέβαια, η τεχνολογία να αργήσει να βρει τους τρόπους να παρεμβαίνει και ν' αλλάζει τα γονίδια, "παραγγέλνοντας" τα χαρακτηριστικά στα έμβρυα που θα γεννηθούν, ή να μην το επιτρέψει ποτέ η κοινωνία.

Κλωνοποίηση

Από τον "Φρανκεστάιν" μέχρι το "Τζουράσικ Πάρκ" του Σπίλμπεργκ, σε δεκάδες ταινίες επιχειρήθηκε να αποτυπωθεί ο ενδόμυχος πόθος του ανθρώπου να παρέμβει στη φύση σαν μικρός Θεός.
Μετά την Ντόλυ, τη διάσημη κλωνοποιημένη προβατίνα που αποτελεί πιστό αντίγραφο της μητέρας, σειρά έχουν και άλλα ζώα, όπως η γάτα και ο σκύλος. Δεν λείπουν, όμως και κάποιες πιο προχωρημένες απόψεις, όπως του Αμερικανού επιστήμονα Σίντ, που είναι αποφασισμένος να φτιάξει την πρώτη κλινική κλωνοποίησης για ανθρώπους! " Αν δεν το κάνω εγώ, τότε θα το κάνει κάποιος άλλος αν δεν γίνει τώρα, θα γίνει κάποτε" δήλωσε ο εκκεντρικός επιστήμονας, που ισχυρίζεται ότι η κλωνοποίηση είναι το αναπόφευκτο μέλλον της ανθρωπότητας!
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι αν και τεχνικά δεν είναι δύσκολο να εφαρμοστεί η τεχνική της κλωνοποίησης στον άνθρωπο, ηθικά είναι απαράδεκτο και επικίκδυνο. Ας μην ξεχνάμε ότι η τεχνική θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από κάποιον τρελό δικτάτορα για να δημιουργήσει μια ολόκληρη στρατιά πολεμιστών. Εξάλλου, για ποιο λόγο θα ήθελε κανείς να φέρει στη ζωή ένα τέλειο αντίγραφό του;


Κάθε παιδί με τα…ανταλλακτικά του!

Ακόμα και οι μεγαλύτεροι πολέμιοι της κλωνοποίησης παραδέχονται ότι, αν χρησιμοποιηθεί σωστά , μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλη πρόοδο της Ιατρικής. Η τεχνική της κλωνοποίησης θα μπορούσε, λόγου χάρη, να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία ανθρώπινου ιστών και οργάνων, που θα χρησιμοποιούνται για τις μεταμοσχεύσεις, αλλά και για τη θεραπεία σοβαρών ασθενών. Οι επιστήμονες μάλιστα, επινόησαν έναν τρόπο ώστε να μπορέσουν κάποτε να εφοδιάζουν κάθε παιδί με ένα δικό του …σετ ανταλλακτικών οργάνων, χρησιμοποιώντας την κλωνοποίηση ως μέσο για την παραγωγή απεριόριστων αποθεμάτων ανθρώπινων ιστών για μεταμοσχεύσεις.
Πρόσφατα, ερευνητές από τη Βρετάνια, οι οποίοι συνεργάζονται με Αμερικανούς επιστήμονες, ενημέρωσαν τη βρετανική κυβέρνηση για τα σχέδια τους, με τα οποία οραματίζονται την ημέρα όπου κάθε νεογέννητο θα διαθέτει δικά του αποθέματα κλωνοποιημένων κατεψυγμένων κυττάρων, αποθηκευμένα σε μια εθνική τράπεζα ιστών, για επεμβάσεις και μεταμοσχεύσεις που μπορεί να χρειαστούν αργότερα στη ζωή τους!

Το τέλος των αντρών

Ο Θεός έπλασε τον Αδάμ, αλλά η επιστήμη απειλεί να τον εξαφανίσει! Αμερικανοί και ¶γγλοι γενετιστές υποστηρίζουν ότι το αργότερο σε δύο χρόνια οι γυναίκες που θα επιθυμούν αν αποκτήσουν παιδί χωρίς αντρικό σπέρμα, θα είναι σε θέση να πραγματοποιήσουν το όνειρό τους. Τα πειράματα που διεξάγονται αυτήν την στιγμή στα ποντίκια, βρίσκονται, σε πολύ καλό …….δρόμο και σύντομα αναμένεται να ανακοινωθούν τα αποτελέσματά τους.
Οι θερμοί υποστηρικτές της μεθόδου έχουν ένα….αφοπλιστικό επιχείρημα υπέρ της: Το αντρικό σπέρμα χάνει κάθε χρόνο κατά 2% την ποιότητα και την ποσότητά του. Σε μερικές, λοιπόν, δεκαετίες η ανθρωπότητα μπορεί να αντιμετωπίσει πρόβλημα αναπαραγωγής!

Με τη βοήθεια ποντικιών γεννήθηκαν παιδιά!

Ενα ακόμα επίτευγμα της βιοτεχνολογίας προκάλεσε σοκ. Με τη τεχνική που επινόησαν ο Ιταλός εμβρυολόγος Σεβερίνο Αντινόρι και ο καθηγητής στο Ινστιτούτο Γενετικής της Ιαπωνίας Νικόλαος Σοφικιτής, το σπέρμα στείρων αντρών ωριμάζει μέσα στους όρχεις ποντοκιών. Ο Δρ. Σεβερίνο Αντινόρι, ο οποίος επικρίθηκε έντονα όταν το 1994 βοήθησε μια γυναίκα 62 ετών να φέρει στον κόσμο ένα παιδί, αποκάλυψε ότι το με αυτό τον τρόπο γεννήθηκαν τέσσερα υγιέστατα παιδιά!

Τα νέα τεστ προγεννητικού ελέγχου

Με τα νέα γεννητικά τεστ που γίνονται πλέον και στη χώρα μας, ανιχνεύονται προγεννητικά πολλές ασθένειες και έτσι έρχονται στον κόσμο υγιέστερα παιδιά.
Τα γενετικά τεστ της μεσογειακής αναιμίας έχουν καταφέρει να μειώσουν κατά πολύ τα τελευταία χρόνια το ποσοστό των παιδιών που γεννιούνται με αυτή την ασθένεια. Ακόμα και αν έχουν και οι δύο γονείς το στίγμα, μπορούν να μάθουν αν το παιδί που θα φέρουν στον κόσμο θα είναι υγιές και να αποφασίσουν αν θέλουν να διακόψουν την κύηση ή να συνεχίσουν. Μάλιστα, στο Λαϊκό Νοσοκομείο και σε άλλα κέντρα υπάρχουν οργανωμένες μονάδες προγεννητικού ελέγχου, όπου ένα ζευγάρι μπορεί να ελέγξει για μεσογειακή αναιμία και να προχωρήσει σε προγεννητική διάθεση της νόσου. Επίσης, υπάρχουν πολλά κέντρα στα οποία γίνεται έλεγχος για τις συχνότερες χρωμοσωματικές ανωμαλίες, που μπορούμε να ανιχνεύσουμε με την εξέταση καρυότυπου. Στα ελληνικά εργαστήρια έχουν "εισβάλει" και νέες τεχνικές μοριακής γενετικής, που επιτρέπουν τη διάγνωση της αιμοφιλίας, της κυστικής ίνωσης, του εύθραυστου Χ χρωμοσώματος, της μυϊκής δυστροφίας και πολλών ακόμα ασθενειών.
Η Ιατρική σήμερα δίνει τη δυνατότητα, για τις ασθένειες στις οποίες έχει αναγνωρισθεί ότι ευθύνεται κάποιο συγκεκριμένο γονίδιο, να γίνει προγεννητικός έλεγχος στο έμβρυο και να μάθουν οι μέλλοντες γονείς αν το παιδί τους πρόκειται να εμφανίσει αυτή την ασθένεια. Το δίλημμα, βέβαια, για το γονιό πολλές φορές είναι δυσβάσταχτο. Θα διακόψει την κύηση ή θα φέρει εν γνώσει του στον κόσμο ένα άρρωστο παιδί;

Θα αρρωσταίνουμε στο μέλλον;

Τον αιώνα που μπαίνει δεν θ' ανησυχούμε πλέον για όλες τις ασθένειες που σήμερα ταλαιπωρούν την ανθρωπότητα. Τα παιδιά των παιδιών μας θα γεννιούνται με τα γονίδια της υγείας και της μακροβιότητας! Η γονιδιακή θεραπεία θα μπορεί να εφαρμοστεί πρίν να γεννηθεί το παιδί. Έτσι, όλα τα έμβρυα θα εξετάζονται για να διαπιστωθεί αν φέρουν ελαττωματικά γονίδια. Στη συνέχεια, ο γιατρός θα επεμβαίνει για να τα "επισκευάσει" όσο το μωρό βρίσκεται ακόμα μέσα στη μήτρα. Τα παιδιά που θα έρχονται στον κόσμο, θα είναι γενετικά προγραμματισμένα για να είναι πιο υγιή και να ζήσουν περισσότερα χρόνια!
Όλες, λοιπόν, και οι κληρονομικές ασθένειες θα εκλείψουν και οι γονείς του 21ου αιώνα δεν πρόκειται πια ν' ανησυχούν αν το παιδί που θα φέρουν στον κόσμο θα είναι υγιές. Οι επιστήμονες, μάλιστα, ισχυρίζονται ότι θα μπορούν να προγραμματίσουν τα έμβρυα γενετικά, ώστε ως ενήλικοι να μην κινδυνεύουν ν' αρρωστήσουν! Υπολογίζεται ότι 20 έως 30 από τις πιο κοινές παθήσεις του ανθρώπου οργανισμού οφείλονται σε γονίδια. Ήδη, λοιπόν, έχουν εντοπιστεί τον καρκίνο, τις αλλεργίες, το άσθμα, την αρθρίτιδα, την κατάθλιψη, τη σχιζοφρένεια, το διαβήτη και πολλές ακόμα σοβαρές ασθένειες που βασανίζουν την ανθρωπότητα. Οι επιστήμονες, μάλιστα, ανακάλυψαν και τα γονίδια που προδιαθέτουν για φαλάκρα και…..παχυσαρκία. Μας υπόσχονται, λοιπόν, ότι τα παιδιά της νέας χιλιετίας δεν θα είναι μόνο πιο υγιή, αλλά και πιο όμορφα!

[ back ]