Back to Main

  Back to previous

 
  News

 
  Articles

 
  Press Room













 


 
 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΨΥΞΗ..
ELLΕ, Μάιος 1999 - Γράφει η Λάνα Χορς

Μέχρι τώρα η "απόψυξη" ήταν μια από τις οικιακές υποχρεώσεις της γυναίκας. Σύμφωνα, όμως, με τις τελευταίες ιατρικές έρευνες, γίνεται η νέα τεχνική για να αποκτήσει παιδί ακόμη και όταν το βιολογικό της ρολόι αρχίζει και χάνει το ρυθμό του.

Οι περισσότερες γυναίκες σήμερα ούτε καν σκέφτονται να κάνουν παιδιά πρίν από την ηλικία των 30 ή 35 ετών. Χρειάζονται χρόνο για να σπουδάσουν, να βρουν τον κατάλληλο σύντροφο και, πάνω από όλα, να κάνουν καριέρα, χωρίς ένα μωρό "στην πλάτη" να τις καθυστερεί.
Έτσι, εκούσια ή ακούσια, ξεπερνούν κατά πολύ την ιδανική ηλικία για να συλλάβουν και να μείνουν έγκυες. Η καθυστέρηση αυτή, όσα πλεονεκτήματα κι αν μοιάζει να έχει για τη σύγχρονη γυναίκα, κάποια στιγμή γυρνάει μπούμερανγκ. Κι αυτό γιατί το βιολογικό δυναμικό μιας γυναίκας για αναπαραγωγή κορυφώνεται μεταξύ 20-24 χρονών, ενώ μια δεκαετία αργότερα οι πιθανότητες να αποκτήσει παιδί μειώνεται στο ένα τρίτο. Αποτέλεσμα; Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, οι φιλοδοξίες και η καριέρα στέλνου κάθε χρόνο εκατοντάδες γυναίκες ηλικίας 35 - 44 ετών σε γιατρούς με ειδικότητα την τεχνική γονιμοποίηση.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η επιστήμη στον τομέα αυτόν έχει κάνει τεράστια πρόοδο. Οι στατιστικές λένε ότι το 25% των γυναικών που συμπληρώνουν έναν κύκλο in vitro (εξωσωματική) γονιμοποίησης - όπου τα ωάρια και το σπέρμα έρχονται σε επαφή στο εργαστήριο και τα έμβρυα που προκύπτουν στη συνέχεια επανατοποθετούνται στην μήτρα - τελικά αποκτούν παιδί, και το ποσοστό αυτό μπορεί ακόμα και να διπλασιαστεί ανάλογα με το κέντρο τεχνητής γονιμοποίησης στο οποίο θα απευθυνθούν. Ωστόσο, υπάρχουν όρια σ' αυτά που μπορούν κάνουν οι γιατροί. Σύμφωνα με τον καθηγητή Τόμας Τόθ, επικεφαλής της Μονάδας Τεχνητής Γονιμοποίησης Vincent Memorial του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης. "η in vitro γονιμοποίηση μπορεί να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας της αναπαραγωγής, να αυξήσει και να επισπεύσει την πιθανότητα σύλληψης, αλλά δεν μπορεί να κάνει τίποτα για το γεγονός ότι η ποιότητα των ωαρίων μιας γυναίκας έχει υποβαθμιστεί λόγω ηλικίας".
Τα ωοκύτταρα είναι από τα λίγα κύτταρα που δεν ανανεώνει ο οργανισμός. Ο αριθμός τους είναι συγκεκριμένος. Από την εφηβεία και μετά, κάθε μήνα, τα καλύτερα επιλέγονται από τον οργανισμό και κατευθύνονται προς τις σάλπιγγες σε αναζήτηση υγιούς σπέρματος. Αν η "συνάντηση" αυτή δεν επιτευχθεί, αποβάλλονται από τον οργανισμό με την έμμηνο ρύση. Το πρόβλημα είναι ότι τα καλύτερα (ποιοτικώς ανωτέρα) περνούν από "επιλογή" για την ωορρηξία όταν η γυναίκα βρίσκεται σε νεαρή ηλικία. Με την πάροδο του χρόνου απομένουν τα ωάρια β΄ διαλογής, που εκ γενετής είναι λιγότερο ανθεκτικά. Με άλλα λόγια, μένουν τα ωάρια που έχουν περισσότερες πιθανότητες ν' αποτύχουν σε κάθε στάδιο της διαδικασίας αναπαραγωγής. Υπάρχει τρόπος να νικήσουμε το βιολογικό μας ρολόι και να διαφυλάξουμε τα ωάρια μιας γυναίκας από την εξασθένηση που επιφέρει η ηλικία; Η επιστήμη λέει "ναι". Η νέα τεχνική της κατάψυξης των ωαρίων υπόσχεται ακριβώς αυτό.

ΚΑΤΑΨΥΧΩ…..ΓΙΑ ΝΑ ΕΧΩ
"Η απάντηση της επιστήμης στο πρόβλημα της στειρότητας λόγω ηλικίας είναι η κατάψυξη και η αποθήκευση των ωαρίων όσο αυτά είναι ακόμα νέα, με την προοπτική να γονιμοποιηθούν αργότερα", λέει η Έλενα Κοντογιάννη, εμβρυολόγος-γενετιστής, επιστημονική υπεύθυνη του Ινστιτούτου Γυναικολογίας και Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. "Το πρόγραμμα έχει ξεκινήσει και στην Ελλάδα, αλλά τα αποτελέσματα του διεθνώς είναι ακόμα φτωχά. Ωστόσο, τα προβλήματα που υπάρχουν είναι μάλλον εύκολο να λυθούν και πιστεύουμε ότι στο μέλλον η εξέλιξη της μεθόδου θα είναι θεαματική".
Παρόλο που η ψύξη και η απόψυξη γονιμοποιημένων ωαρίων είναι πλέον ρουτίνα, η αλήθεια είναι ότι προς το παρόν δεν ισχύει ακριβώς το ίδιο για την κατάψυξη των μη γονιμοποιημένων ωαρίων.
Λόγω της μεγάλης ευαισθησίας τους, μόνο ελάχιστα επιβιώνουν με τις σύγχρονες μεθόδους κατάψυξης. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι ν' αφαιρεθούν χειρουργικά μεγάλες ποσότητες ωαρίων, πιθανώς κατά την διάρκεια πολλών μηνών, ώστε να μπορέσει αργότερα κάποιο απ' αυτά, να γονιμοποιηθεί ώστε να μείνει η γυναίκα έγκυος. Έτσι, η μέθοδος εφαρμόζεται σήμερα μόνο κατ' ανάγκη σε γυναίκες που δεν έχουν άλλες εναλλακτικές λύσεις-για παράδειγμα, νέες γυναίκες με καρκίνο που πρόκειται να υποβληθούν σε θεραπείες οι οποίες καταστρέφουν τα ωάρια.
Κι αν στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμα κανένα νομικό πλαίσιο για την κατάψυξη των ωαρίων σ' άλλες χώρες τα πράγματα είναι διαφορετικά. Στην Αγγλία, για παράδειγμα το Κέντρο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και Γυναικολογίας (Assisted Reproduction & Gynaecology Centre) στο Λονδίνο έχει πάρει την άδεια κατάψυξης ωαρίων από τις βρετανικές υγειονομικές αρχές, αλλά η Υπηρεσία Ανθρώπινης Γονιμοποίησης και Εμβρυολογίας (Human Fertilization & Embryology Authority) αρνείται προς το παρόν να δώσει την έγκριση για τη γονιμοποίηση κατεψυγμένων ωαρίων. Ο λόγος είναι ότι η διαδικασία είναι δυνατόν να βλάψει τα χρωμοσώματα των ωαρίων, με αποτέλεσμα τη γέννηση ελαττωματικών παιδιών. Εντούτοις, το κέντρο πιστεύει ότι η παροχή της σχετικής άδειας είναι θέμα χρόνου και ότι πολύ σύντομα η εφαρμογή της μεθόδου θα είναι δυνατή για κάθε γυναίκα που επιθυμεί να διατηρήσεί τη γονιμότητά της.
Στα ερευνητικά κέντρα της Αμερικής οι γιατροί προσπαθούν να λύσουν και άλλα προβλήματα που συνδέονται με τη γήρανση των ωαρίων, παρατείνοντας έτσι την ηλικία της γονιμότητας. Ένα από αυτά είναι η αδυναμία φυσιολογικής διαίρεσης των ωαρίων, που πλήττει πολλές γυναίκες ηλικίας 30-35 ετών. Οι καθηγητές Ρίτσαρντ Σκοτ και Ζακ Κοέν από το ιατρικό κέντρο "Saint Barnabas" στο Λίβινγκστον του Νιου Τζέρσει σημείωσαν μια εντυπωσιακή επιτυχία για την αντιμετώπισή της, αναζωογονώντας το ίδιο το ωάριο.
Με ενέσεις κυτοπλάσματος από ένα υγιές ωάριο δωρήτριας στο ωάριο της γυναίκας που παρουσιάζει το πρόβλημα γίνεται "μια μετάγγιση ενέργειας", όπως λέει χαρακτηριστικά ο δρ Σκοτ, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την τόνωση του εξασθενημένου ωαρίου. Με τη μέθοδο αυτή που ακόμα όμως βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο, η ομάδα του δρ Σκοτ έχει ήδη επιτύχει τη γέννηση τριών μωρών, καθώς και πολυάριθμες εγκυμοσύνες.

ΑΛΛΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ
Ο δρ Τζέιμς Γκρίφο του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης προσπαθεί να λύση ένα άλλο πρόβλημα των γηρασμένων ωαρίων: τη μη φυσιολογική τους διαίρεση ή το γεγονός ότι τα ωάρια των μεγαλύτερων γυναικών συχνά περιέχουν λάθος αριθμό χρωμοσωμάτων. Κατά την διάρκεια της ωορρηξίας και της γονιμοποίησης το ανώριμο ωοκύτταρο διαιρείται ώστε να παράγει ένα ωάριο που να περιέχει μόνο τη μισή από τη φυσιολογική ποσότητα γενετικού υλικού (δηλαδή είκοσι τρία χρωμοσώματα κι όχι σαράντα έξι, αφού το σπερματοζωάριο περιέχει τα άλλα είκοσι τρία). Στις μεγαλύτερες γυναίκες το γενετικό υλικό δεν διαιρείται πάντα ισοδύναμα, με πιθανό αποτέλεσμα τη στειρότητα ή το σύνδρομο Down. Παρόλο που ο πυρήνας του κυττάρου περιλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του γενετικού του υλικού, το πρόβλημα έγκειται και πάλι στο κυτόπλασμα, όπου βρίσκεται εγκατεστημένος ο μηχανισμός διακίνησης των χρωμοσωμάτων. Η απάντηση του δρ Γκρίφο στο πρόβλημα είναι ταυτόχρονα τόσο απλή και τόσο προχωρημένη, που μοιάζει να παραπέμπει απευθείας στα μυστήρια της ανθρώπινης ταυτότητας: μεταφέροντας τον πυρήνα του ωαρίου της μεγαλύτερης γυναίκας μέσα στο κυτόπλασμα του ωαρίου μιας νεότερης, τα χρωμοσώματα μπορούν τότε να διαιρεθούν σ' ένα υγιές περιβάλλον, όπου ο "ιμάντας κίνησης του γενετικού υλικού εξακολουθεί να δουλεύει. Ο δρ Γκρίφο δημιούργησε υγιή έμβρυα, χρησιμοποιώντας τη συγκεκριμένη τεχνική. Μέχρι τώρα, όμως, τα έμβρυα αυτά έχουν αποτύχει να οδηγήσουν σε εγκυμοσύνη. Ωστόσο, το μεγαλύτερο εμπόδιο στις έρευνές του είναι ίσως πολιτικό. Επειδή μία παρόμοια τεχνική χρησιμοποιήθηκε για την κλωνοποίηση του πρόβατου Ντόλι, η Ουάσιγκτον αντέδρασε δυναμικά: ο Οργανισμός Φαρμάκων και Τροφίμων (FDA) των ΗΠΑ δήλωσε πρόσφατα ότι οποιοσδήποτε επιδίδεται σε έρευνες παρεμφερείς με την κλωνοποίηση θα πρέπει να υποβάλλει αίτηση άδειας. "Δεν κάνουμε κλωνοποίηση", λέει ο δρ Γκρίφο μ' έναν τόνο απόγνωσης. Και πράγματι δεν κάνουν, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει μία τρομακτική πλευρά σ' αυτή τη διαδικασία. Αφού είναι γεγονός ότι υπάρχει ένα μικρό ποσοστό DNA στο κυτόπλασμα του ωαρίου, τα παιδιά που θα προκύψουν από μία μεταφορά πυρήνα θα περιέχουν γενετικό υλικό από δύο μητέρες! Κανείς δεν μπορεί να ξέρει τι ακριβώς σημαίνει αυτό. Ο δρ Γκρίφο υπερασπίζεται το εγχείρημα: "Η ίδια κριτική - ότι κανείς δεν ξέρει τι επιπτώσεις θα έχει μία τεχνική εξωσωματικής γονιμοποίησης στο μωρό που θα προκύψει από αυτήν - είχε εκτοξευτεί εναντίον όλων των θεραπειών γονιμότητας που δοκιμάστηκαν στο παρελθόν και οι οποίες σήμερα αποτελούν κοινή πρακτική. Δεν υπάρχει εγγύηση όταν δοκιμάζεις κάτι νέο".
Μία τρίτη λύση για την παράταση της γονιμότητας της γυναίκας είναι η πρόσφατη δημιουργία του λεγόμενου "γονιδιακού ποντικιού" το οποίο με την τροποποίηση ενός γονιδίου του δεν φτάνει ποτέ στην εμμηνόπαυση. Αν η μέθοδος μπορέσει να εφαρμοστεί, είναι προφανές ότι θα παρατείνει κατά πολύ τη γόνιμη ηλικία της γυναίκας. Παρ' όλα αυτά, οι περισσότεροι γιατροί εκφράζουν μία σαφή προτίμηση για τις λιγότερο hi-tech λύσεις: "Μία κοινωνία που θα επιτρέπει στις γυναίκες να κάνουν παιδιά στη σωστή ηλικία, είναι προς το παρόν το ιδανικό", υποστηρίζουν. Αυτό, όμως, ουδόλως τους αποθαρρύνει από το να συνεχίζουν ακάθεκτοι τις έρευνές τους σπρώχνοντας τη Μητέρα Φύση στα όριά της.






[ back ]