Back to Main

  Back to previous

 
  News

 
  Articles

 
  Press Room













 


 
  Δρ Ελένη Κοντογιάννη: Λύνει προβλήματα, δημιουργεί άλλα...
   Κυριακή 22 Σεπτεμβρίου 1998, Βραδυνή της Κυριακής

Σίγουρα υπάρχει κάποιο πρόβλημα για το αν και πώς πρέπει να προχωρήσουμε στην ανεξέλεγκτη εφαρμογή επιλογής φύλου -αν και προς το παρόν δεν υπάρχει ζήτηση για κάτι τέτοιο στην Ελλάδα- λέει η δρ Ελένη Κοντογιάννη, εμβρυολόγος-γενετίστρια, στο Ινστιτούτο Γυναικολογίας και Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και συνεχίζει: "Ο ηθικός προβληματισμός που γεννιέται, για το αν πρέπει η επιλογή φύλου θα πρέπει να γίνεται για μη ιατρικούς σκοπούς ή όχι είναι πολύ μεγάλος, στο χώρο μας. Από την μια κάποιοι υποστηρίζουν ότι είναι ανήθικο να επιλέγουμε τη γέννηση ή όχι ενός ανθρώπου από το φύλο του και από την άλλη οι αντίθετες φωνές υπενθυμίζουν ότι έτσι κι αλλιώς γίνονται ήδη πολλών ειδών επιλογές. Από το αν θα κρατήσουμε μια εγκυμοσύνη ή όχι αφού ήδη υπάρχει το δικαίωμα της έκτρωσης. Αν θα διακόψουμε την εγκυμοσύνη όταν διαπιστώνουμε σοβαρά προβλήματα υγείας στο έμβρυο. Τον αριθμό των παιδιών που θέλουμε. Όλα αυτά και πολλά άλλα τα επιλέγουμε γιατί όχι, σε τελική ανάλυση, και το φύλο των παιδιών.
Όλα αυτά βέβαια είναι ακόμη σε θεωρητικό επίπεδο. Σε λίγο καιρό όμως, και ειδικά με την ιλιγγιώδη ταχύτητα που εξελίσσεται η επιστήμη της γενετικής, θα πρέπει να πάρουμε και πρακτικά θέση από τη μια ή την άλλη πλευρά".
  • Τι είναι εκείνο που θα πρέπει να μας προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στην ελεύθερη επιλογή φύλου των παιδιών που θα γεννηθούν;
    Κάθε νέα επιστημονική μέθοδος είναι ένα ακόμη "όπλο" που μπορεί να χρησιμοποιηθεί με πολλούς τρόπους και να εφαρμοστεί σε διάφορα επίπεδα. Εξαρτάται, λοιπόν, από ποιο "χέρι" το χρησιμοποιεί και για ποιους σκοπούς. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορούμε να το ελέγξουμε. Από την άλλη όμως, αυτός δεν είναι λόγος να σταματήσουμε την εξέλιξη. Η δυνατότητα επιλογής φύλου, με οποιαδήποτε μέθοδο που μπορεί να έχει αποτελέσματα κι αν γίνει, μας δίνει ουσιαστική διέξοδο στο πρόβλημα της φυλοσύνδετης νόσου. Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό. Ωστόσο έχουμε και χώρες -όπως στην Κίνα- ο συνδυασμός της πολιτικής που έλεγε ένα μόνο παιδί στην οικογένεια και οι προτιμήσεις του λαού έκλιναν στο αγόρι, αλλά και η οικονομική εξαθλίωση της Ινδίας που ουσιαστικά τους περιόριζε τον αριθμό των παιδιών που θα μπορούσαν να γεννήσουν, έκαναν τον προγενετικό έλεγχο πολύ συνηθισμένο. Το αποτέλεσμα ήταν, σήμερα, να υπάρχει μεγάλη ανατροπή των αναλογιών ανάμεσα στα δυο φύλα σε αυτές τις χώρες, κάτι που αναμένεται να δημιουργήσει τεράστιο κοινωνικό πρόβλημα στις επόμενες γενιές τους. Αυτό είναι ένα "λεπτό" σημείο που χρειάζεται να δείξουμε προσοχή.

  • Υπάρχει δυνατότητα να παρέμβουμε και σε κάποια άλλα χαρακτηριστικά της εξωτερικής εμφάνισης ή της προσωπικότητας ενός εμβρύου;
    Η ερώτηση αυτή είναι μάλλον και ο μεγαλύτερος φόβος κάθε γενετιστή… Για μερικά χαρακτηριστικά που είναι πολύ απλά, ναι, μπορούμε αυτή τη στιγμή να τα καθορίσουμε. Φυσικά, αναφέρομαι στις κάποιες περιπτώσεις κληρονομικών ασθενειών, όπως για παράδειγμα την έλλειψη κάποιας πρωτείνης που μπορεί να δημιουργήσει κάποια ασθένεια, εκεί μπορούμε να κάνουμε διάγνωση και επιλογή. Αλλά για τα χαρακτηριστικά που υπάρχει και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, όπως η προσωπικότητα, η ευφυία ή η σωματική διάπλαση, αυτά είναι εξωτερικά πολυπαραγοντικά χαρακτηριστικά. Υπάρχει δηλαδή από τη μια πληθώρα γονιδίων που τα καθορίζουν, αλλά και άμεση αλληλεπίδραση με το περιβάλλον που βιώνει κάθε άνθρωπος που είναι σχεδόν αδύνατο να προβλέψουμε, να διαγνώσουμε και να προκαθορίσουμε το αποτέλεσμα. Αρκεί να πούμε πως και οι δίδυμοι που έχουν ακριβώς το ίδιο DNA, παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους.

  • Στην Ελλάδα γίνεται επιλογή φύλου;
    Στην Ελλάδα εφαρμόζεται ήδη τους τελευταίους έξι μήνες για την επιλογή του φύλου των εμβρύων η προεμφυτευτική διάγνωση. Βέβαια, η εφαρμογή αυτής της μεθόδου στη χώρα μας αφορά μόνο τις περιπτώσεις που υπάρχει ιστορικό φυλοσύνδετης νόσου, αλλά αυτό ίσως είναι και το πιο σημαντικό. Για όσους δεν το γνωρίζουν, φυλοσύνδετη είναι η νόσος όπου φορέας μπορεί να είναι η μητέρα, αλλά πάσχουν κατά 50% τα αγόρια που θα γεννήσει, ενώ τα κορίτσια είναι απόλυτα υγιή (ενώ μπορεί να είναι φορείς). Το κλασικό παράδειγμα τέτοιας νόσου είναι η αιμοφιλία. Σε αυτές τις περιπτώσεις και ειδικά τα ζευγάρια που έχουν βιώσει κάποιο θάνατο παιδιού, θέλουν να αποκτήσουν κορίτσι. Η προεμφυτευτική διάγνωση είναι μια μέθοδος ακριβής, αξιόπιστη και δίνει υψηλότερα ποσοστά επιτυχίας για τα κορίτσια, περίπου 95% σε σχέση τη νέα μέθοδο που ανακοινώθηκε πρόσφατα που δίνει 85%. Το μόνο μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι πώς για να διαχωρίσουμε ποιο έμβρυο θα πάσχει από την ασθένεια και ποιο δεν θα πάσχει, θα πρέπει να γίνει εξωσωματική γονιμοποίηση.

  • Πότε θα εφαρμοστεί η νέα μέθοδος στη χώρα μας;
    Θεωρητικά μπορεί να εφαρμοστεί και τώρα, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου από τη στιγμή που έχουμε τη δυνατότητα να αποστέλλουμε το σπέρμα κατεψυγμένο για ανάλυση. Φυσικά, θα μπορούσε να γίνει και στη χώρα μας, αλλά νομίζω πως είναι πολύ πρώιμο να "στηθεί" κάτι τέτοιο και να ξεκινήσει, όταν η ασφάλεια της μεθόδου δεν είναι αποδεδειγμένη.

  • Σας έχει ζητηθεί ποτέ από κάποιο ζευγάρι η επιλογή φύλου;
    Υπάρχουν κάποιες μεμονωμένες περιπτώσεις ζευγαριών που το έχουν σκεφτεί. Ωστόσο η μέχρι τώρα εμπειρία μου με οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι Έλληνες δεν ενδιαφέρονται και πολύ για το φύλο του παιδιού που θα φέρουν στον κόσμο. Έχουμε δει μερικά ζευγάρια να εκδηλώνουν κάποια προτίμηση στις πρώτες συνεντεύξεις που κάνουμε πριν προχωρήσουμε στην εξωσωματική γονιμοποίηση. Όταν τους εξηγούμε τι σημαίνει αυτό και πώς γίνεται, τελικά την τελευταία στιγμή το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να κάνουν ένα υγιές παιδί. Οπότε η προεμφυτευτική διάγνωση χρησιμοποιείται πολύ περισσότερο για να ελέγξουμε τις πιθανότητες κάποιων ασθενειών. Αυτού του είδους ο έλεγχος ζητείται πολύ από τους γονείς.

[ back ]