Back to Main

  Back to previous

 
  News

 
  Articles

 
  Press Room













 


 
 ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
   ΒΡΑΔΥΝΗ - Συνέντευξη: Αλέξης Αδάμ

"Ηθικά απαράδεκτη η κλωνοποίηση ανθρώπου"

Η μέθοδος δεν έχει αποδείξει την ασφάλειά της", τονίζει η γενετίστρια Ελένη Κοντογιάννη

Κλείνοντας το ραντεβού για συνέντευξη με την εμβρυολόγο - γενετίστρια Ελένη Κοντογιάννη, πίστευα ότι θα έβλεπα μια γυναίκα χωμένη σε εργαστήρια γενετικής, απόμακρη, απρόσιτη, με την "τρέλα" επιστήμονα. Πίστευα ότι θα βγω από το γραφείο της έχοντας αλλάξει όλη την αρχική μου πεποίθηση για την κλωνοποίηση και έχοντας ξεπεράσει τους ηθικούς σκοπέλους. Στην αίθουσα αναμονής τρία ζευγάρια περίμεναν να τη δουν στο χώρο, και σε χαμηλή ένταση, κλασική μουσική.

Γιατροί πηγαινοέρχονται. Δυστυχώς δεν είδα "ανθρωπάκια" να κάνουν βόλτες ούτε μεταλλαγμένα έμβρυα μέσα σε γυάλες. Στους τοίχους κολλημένες φωτογραφίες από παιδάκια και μωρά στην αγκαλιά των μαμάδων τους. Συνάντησα την Ελένη Κοντογιάννη στο γραφείο της σε μια από τις πολύβουες λεωφόρους της Αθήνας. Ο αέρας περνούσε στο γραφείο μέσα από φίλτρα αρκετών εκατοστών, ενώ η πρότασή μου για να καπνίσω απορρίφθηκε με το που ακούστηκε. Ακόμα και τα χρώματα που είναι βαμμένοι οι τοίχοι είναι μη τοξικά. Αποφεύγουμε οτιδήποτε μπορεί να επηρεάσει τα ανθρώπινα έμβρυα. Ακόμα και ο αέρας είναι επικίνδυνος. Πόσο μάλλον ο Καπνός σας!". Έτσι, χωρίς τσιγάρο , με πολύ καφέ και με τις "ιδέες" του καθηγητή Παναγιώτη Ζαβού περι κλωνοποιημένων ανθρώπων- να είναι το βασικό αντικείμενο της συζήτησης, η κουβέντα άρχισε…
Η κλωνοποίηση ακόμα και στα πειραματόζωα έχει πάρα πολύ χαμηλή αποτελεσματικότητα. Από τα 277 έμβρυα μόνο η Ντόλι γεννήθηκε. Έχει πολύ υψηλό ποσοστό συγγενών και γενετικών ανωμαλιών. Πολλά από τα πειραματόζωα που έχουν γεννηθεί με κλωνοποίηση πάσχουν από το σύνδρομο του αιφνίδιου θανάτου. Έχουν πολλά προβλήματα με το ανοσοποιητικό τους σύστημα με την οργανογέννηση γενικότερα, προβλήματα σε ζωτικά τους όργανα. Επίσης, έχουμε δει ότι σε άλλα πειραματόζωα που έχουν γεννηθεί με κλωνοποίηση ο χρόνος μετρά αθροιστικά.
Δηλαδή, το ζώο που είναι δότης του κυττάρου είναι τεσσάρων ετών μετά από ένα χρόνο όταν θα γεννηθεί, το κλωνοποιημένο έμβρυο θα είναι πέντε! Σε άλλα , όπως βοοειδή, που έχουν γεννηθεί, έχουμε δει ότι το ρολόι γυρίζει πίσω. Ακόμα, δεν μπορούμε να απαντήσουμε στους πολύ βασικούς μηχανισμούς τι γίνεται με το βιολογικό ρολόι και τι κάνει η κλωνοποίηση. Όλα αυτά είναι σε επίπεδο πειραματισμού. Και το ερώτημα είναι πως μπορούμε μια τεχνική στον άνθρωπο, ακόμα και αν λύσουμε το τεράστιο θέμα των ηθικών προβλημάτων.
Μιλάμε για μια τεχνική που για την ώρα, δεν έχει αποδείξει την ασφάλειά της, ενώ αντίθετα έχει δείξει ότι προκαλεί ένα πολύ υψηλό ποσοστό ανωμαλιών. Οπότε το θεωρών ηθικά απαράδεκτο να προχωρήσουμε σε κάτι τέτοιο στον άνθρωπο. Βέβαια, είναι και θέμα κακής ενημέρωσης των γονιών. Γιατί οι γονείς που έρχονται προσπαθώντας να κάνουν ένα παιδί, το πρώτο πράγμα στο μυαλό τους είναι να έχουν ένα υγιές παιδάκι. Μετά έρχονται όλα τα άλλα. Οπότε δεν μπορώ να καταλάβω πως οι γονείς θα έμπαιναν σε ένα τέτοιο εγχείρημα, και πως θα έκαναν τους εαυτούς τους και το παιδί τους πειραματόζωα.

Ως πρώτη σκέψη, η κλωνοποίηση είναι για να λυθεί το θέμα του απογόνου;

"Με την κλωνοποίηση τα δύο τα θέματα που βλέπω εγώ είναι ότι από τη μια υπάρχει η αναπαραγωγική κλωνοποίηση η δημιουργία ενός γενετικά πανομοιότυπου ανθρώπου και τονίζω το γενετικά και μόνο αυτό και από την άλλη η δημιουργία ιστών ή οργάνων στο εργαστήριο γενετικά πανομοιότυπων και στο οποίο θα μπορούσαν να μεταμοσχευτούν. Αυτή είναι η θεραπευτική κλωνοποίηση".

Στέκονται πολύ μακριά αυτά τα δύο είδη;

"Η αρχική τεχνική, της μεταφοράς πυρήνων, είναι ίδια. Αλλά το κατά πόσο από κει και μετά το έμβρυο που θα δημιουργηθεί θα κατευθύνουμε την ανάπτυξή του προς ορισμένους ιστούς και όργανα ή θα επιτραπεί η πιθανή ανάπτυξή του προς ορισμένους ιστούς και όργανα ή θα επιτραπεί η πιθανή ανάπτυξή του προς ένα οργανισμό, αυτό αλλάζει".

Υπάρχουν όμως ηθικά προβλήματα και στη θεραπευτική κλωνοποίηση;

"Υπάρχουν σαφέστατα. Ένα πολύ αρχικό έμβρυο είναι ένας εν δυνάμει οργανισμός. Υπάρχουν διαφορετικές θεωρίες πάνω σε αυτό. Η μια είναι αποδεκτή από τους θεολόγους, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι η ζωή ξεκινά με τη γονιμοποίηση, θεωρώντας ότι η ένωση ωαρίου και σπερματοζωαρίου σηματοδοτεί το ξεκίνημα της ζωής ενός ανθρώπου. Η επιστημονική άποψη δεν μπορεί να δώσει για τη ζωή "άσπρο ή μαύρο". Είναι ζωντανό και ένα σπερματοζωάριο και ένα ωάριο και ένα έμβρυο. Η πιο μελετημένη άποψη είναι της Αγγλικής Επιτροπής ανθρώπινης Εμβρυολογίας και Γονιμοποίησης. Η επιτροπή αυτή θεωρεί ότι ένα έμβρυο, το έμβρυο πριν από τη 14η μέρα, είναι ένα σύνολο κύτταρων τα οποία έχουν μεγάλη πιθανότητα, γύρω στο 18%, να δώσουν έναν οργανισμό. Τώρα σε εκείνο το στάδιο και πριν από τη 14η ημέρα δεν ξέρουμε αν αυτά τα κύτταρα μαζί είναι ένας εν δυνάμει άνθρωπος ή δύο ή τρεις ή δώσει μια μύλη κύηση. Δεν ξέρουμε πως θα εξελιχθεί. Η μέρα που καθορίζονται αυτά τα θέματα είναι η 14η ημέρα, όπου τότε υπάρχει ένας σχηματισμός -πρόδρομος- της νωτιαίας χορδής. Πρόδρομος του νευρικού συστήματος. Τότε μπορούμε να πούμε ότι αυτά τα κύτταρα θα δώσουν ένα ή δύο ή κανένα έμβρυο. Θεωρούμε ότι το αρχικό έμβρυο είναι ένας εν δυνάμει άνθρωπος, με περισσότερες πιθανότητες να δώσει έναν οργανισμό. Πριν από αυτό το χρονικό σημείο επιτρέπεται η έρευνα σε έμβρυα κάτω από πολύ συγκεκριμένες και αυστηρές προδιαγραφές. Μετά τη 14η ημέρα απαγορεύεται ακόμα και η καλλιέργεια των εμβρύων στο εργαστήριο".

Τότε μιλάμε για τη θεραπευτική κλωνοποίηση;

"Μιλάμε για πολύ πιο πριν. Τα κύτταρα αυτά αρχίζουν και διαφοροποιούνται πολύ πριν από τη 14η ημέρα. Σε εκείνο το στάδιο και ανάλογα με τις συνθήκες καλλιέργειας, μπορεί αυτό το αρχικό έμβρυο να δώσει στο εργαστήριο μόνο συγκεκριμένους ιστούς".

Δεν είναι εγωιστικό το να σταματάς την ανάπτυξη ενός οργανισμού και να "πριμοδοτείς" τη δημιουργία ιστών;

" Αυτό εξαρτάται από τη νομική, ηθική θρησκευτική άποψη που έχει ο καθένας γι' αυτό το θέμα. Νομίζω ότι συνολικά η κοινωνία θα αποφασίσει. Εμείς, οι επιστήμονες, θα τους δώσουμε τα επιστημονικά στοιχεία πάνω σε αυτό".

Θα θέλατε να επιχειρήσετε, προσωπικά εσείς, κάτι τέτοιο, και εννοώ μια θεραπευτική κλωνοποίηση;

" Η θεραπευτική κλωνοποίηση προχωρά έτσι κι αλλιώς και προχωρά για να σώσει ανθρώπους που πάσχουν από σοβαρές ασθένειες. Δεν γνωρίζω αν στην Ελλάδα ερευνάται το θέμα της θεραπευτικής κλωνοποίησης στα θηλαστικά".

Η επιστημονική πρόταση και άποψη του κ. Ζαβού έχει ηθική;

"Κατ' αρχήν πιστεύω ότι δεν είναι επιστημονική.
Γιατί μόνο και η ιδέα να εφαρμοστεί στον άνθρωπο μια τεχνική που έχει στα πειραματόζωα τόσα προβλήματα χωρίς να έχουμε διερευνήσει βασικούς μηχανισμούς και χωρίς να ξέρουμε τι θα μας προσφέρει, είναι αντιεπιστημονική"

Μιλώντας όλοι για κλωνοποίηση, φαντάζονται- σαν μια ταινία επιστημονικής φαντασίας- τη δημιουργία μιας νέας φυλής "ανθρώπων".

"Σήμερα οι βιολόγοι δεν μπορούν να παραβλέψουν τον πολιτικό αντίκτυπο των επιστημονικών τους επιτευγμάτων. Η δημιουργία μιας νέας φυλής, "αμόλυντης" και "άπιαστης", είναι ένα ψευδοεπιστημονικό επιχείρημα. Είναι όμως ένα από τα κλασικά σενάρια επιστημονικής φαντασίας που έχουν πουλήσει ιδιαίτερα στο Holywood, αλλά ξεχνούν βασικές αρχές της γενετικής, για το πώς γίνονται αυτά τα πράγματα".

Τελικά, τι;

"Γιατί να ζητήσουμε να δημιουργηθεί ένα παιδί με κλωνοποίηση; Θέλουμε να φέρουμε στον κόσμο ένα παιδί που θα έχει τρομακτικά προβλήματα υγείας στο μέλλον; Θέλουμε να φέρουμε στον κόσμο ένα παιδί που το βιολογικό του ρολόι θα έχει την ηλικία του δότη, ίσως πενήντα συν τρία; Το θέλουμε για να ικανοποιηθεί η ιδέα ότι αυτό το παιδί, είναι, βιολογικά, δικό μας ή για να ικανοποιηθεί ο ναρκισσισμός μας; Ξέρετε πόσο τραγικό είναι αυτό στην ψυχολογία ενός παιδιού; Κάθε άνθρωπος έχει το βασικό και αναφαίρετο δικαίωμα να έρθει στον κόσμο και να ανοίξει το δικό του δρόμο. Να ξεκινήσει τη δική του πορεία και να προχωρήσει στη ζωή του ξεκινώντας από το μηδέν, κρίνοντας και επιλέγοντας αυτός ή αυτή η ίδια τα ενδιαφέροντά του και το τι θέλει να γίνει. Με ποιο δικαίωμα λοιπόν θα ξεκινήσούμε να φέρουμε κάποιον στη ζωή έχοντας προκαθορισμένο στο μυαλό μας ότι αυτός ο άνθρωπος θα πρέπει να αναπτυχθεί με αυτούς τους παράγοντες που, ψευδώς, πιστεύουμε ότι έχουμε μεταφέρει από το κύτταρο-δότη".



[ back ]