Back to Main

  Back to previous

 
  News

 
  Articles

 
  Press Room













 


 
  Η κλωνοποίηση δεν βγάζει φωτοτυπίες
   Σάββατο 19 Ιουνίου 1999, Ελευθεροτυπία

ΓΕΝΕΤΙΣΤΗΣ "Μεγαλύτερος κίνδυνος, όχι στη δύναμη της τεχνολογίας, αλλά στη, λανθασμένη κατανόηση της σημασίας της"

Της Σοφίας Νέτα

Θύελλα αντιδράσεων ξεσηκώνει κάθε ανακοίνωση για προσπάθεια κλωνοποίησης και ανθρώπων, καθώς προκύπτει και μια σειρά ηθικών προβληματισμών, όπως και έντονων φόβων. Λίγο πριν από τον 21ο αιώνα που πάμε;

Ποια λάθη κάνει η κοινή γνώμη. Τι δεδομένα έχουμε - Που γίνονται υπερβολές

Στο μεγαλύτερο μέρος τους τα ηθικά διλήμματα είναι υπερβολικά, τονίζει στην "Ε" η εμβρυολόγος - γενετιστής Έλενα Κοντογιάννη, επιστημονική υπεύθυνος της Μονάδας του Ινστιτούτου IVF & Genetics και στηρίζονται πάνω σε λανθασμένες απόψεις σχετικά με το τι σημαίνει κλωνοποίηση, τι είναι τα γονίδια και τι μπορούν να κάνουν.
Οπότε, σημειώνει ο μεγαλύτερος κίνδυνος έγκειται όχι στη δύναμη της τεχνολογίας, αλλά στη λανθασμένη κατανόηση της σημασίας της. Η παραγωγή ενός κλώνου ενός ανθρώπου δεν σημαίνει ότι δημιουργείται μια "φωτοτυπία" του ίδιου του ατόμου, όπως συνήθως πιστεύει ο κόσμος. Η τελική έκφραση των γονιδίων επηρεάζεται από κύριους παράγοντες και ο άνθρωπος είναι πολύπλοκο προϊόν αλληλεπιδράσεων του περιβάλλοντος και του γενετικού υλικού του.

Ένας άνθρωπος που έχει πανομοιότυπο γενετικό υλικό με κάποιον, δηλαδή ένας κλώνος, θα είχε τις διαφορές και ομοιότητες με δύο πανομοιότυπους δίδυμους. Η Ντόλι δεν είναι πανομοιότυπος κλώνος άλλου οργανισμού, όπως λανθασμένα αναφέρεται συχνά. Έχουμε το πυρηνικό και το μιτοχονδριακό DNA και στην Ντόλι έγινε μεταμόσχευση μόνο του πυρηνικού.

Αν κάποιος πιστεύει ότι κλωνοποιώντας μια μεγαλοφυία, αυτή θα επαναληφθεί, αυτό είναι λάθος, τονίζει η κ. Κοντογιάννη. Η ευφυία, η προσωπικότητα, η ικανότητα για ηγεσία κάποιου ατόμου και πολλά άλλα χαρακτηριστικά είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης από τα γονίδια, αλλά και τη μόρφωση και το περιβάλλον στο οποίο θα μεγαλώσει.

Παράλληλα, με την πιθανή έστω κλωνοποίηση απειλούμε ένα βασικό δικαίωμα του ανθρώπου: Να μην υπάρχει κάποιο πρότυπο που να καθορίζει υποχρεωτικά την πορεία του. Ο κάθε άνθρωπος έχει τη δική του προσωπικότητα και αυτή δεν κλωνοποιείται. Είναι λάθος κάποιος να μεγαλώνει γνωρίζοντας το υπάρχον πρότυπο για το πώς θα αναπτυχθεί, πως θα φερθεί, θα σκεφτεί. Ένα πιθανός κλώνος ίσως να γίνει σαν τα παιδιά των μεγάλων φιλοσόφων, που δεν άνθησαν γιατί ζούσαν στη σκιά του.

Φυσικά, επισημαίνει, η κ. Κοντογιάννη, δεν απορρίπτουμε μια τεχνική, γιατί δεν ξέρουμε ποιες θα είναι αργότερα οι συνθήκες. Ένας από τους συμβούλους του προέδρου Κλίντον ? όταν απαγορεύτηκε με νόμο η κλωνοποίηση ανθρώπων στις ΗΠΑ ? δήλωσε:

"Απαγορεύεται για την ώρα. Αργότερα δεν ξέρουμε ποιες θα είναι οι καταστάσεις. Αν γίνει μια πυρηνική καταστροφή και μείνουν λίγοι άνθρωποι, αν το ανθρώπινο γένος δεν μπορεί να αναπαραχθεί κανονικά τότε πιθανώς να ξανασκεφτούμε το θέμα της κλωνοποίησης??.".

Ένα σενάριο που εμφανίζεται συχνά από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης είναι ο άνθρωπος που θέλει από το δικό του DNA να δημιουργήσει έναν άλλο άνθρωπο ? κλώνο, με σκοπό να τον χρησιμοποιήσει ως "αποθήκη" συμβατών οργάνων προς μεταμόσχευση, αν κάποτε χρειαστεί.

Στα σενάρια

Αυτή η υπόθεση, εξηγεί η κ. Κοντογιάννη, παραβλέπει το γεγονός ότι, ασχέτως με τον τρόπο που κάθε άνθρωπος έχει δημιουργηθεί, το αποτέλεσμα είναι ένα ανθρώπινο ον με όλα τα δικαιώματα και την προστασία που συνοδεύει το στάτους του ανθρώπου. Η ιδέα πως ο ένας θα χρησιμοποιείται ως πηγή οργάνων για τον άλλο, ανήκει αποκλειστικά στα σενάρια επιστημονικής φαντασίας.

Αν υπάρχει σημαντικό ενδιαφέρον στην εφαρμογή της τεχνικής της κλωνοποίησης στους ανθρώπου, συνεχίζει, αυτό δείχνει την αποτυχία των επιστημόνων για σωστή επιμόρφωση του κοινού. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, μία απαγόρευση της κλωνοποίησης ανθρώπων είναι όχι μόνο ανεπιτυχής, αλλά και μπορεί να φέρει τα αντίθετα αποτελέσματα.

Ανεπιτυχής, γιατί είναι γνωστό ότι η νομική απαγόρευση μιας πρακτικής στο ένα κράτος μπορεί να ωθήσει τους ανθρώπους που έχουν την οικονομική δυνατότητα, να εφαρμόσουν την πρακτική αυτή σε άλλα κράτη, όπου επιτρέπεται.

Επίσης, η απαγόρευση αυτή θα μπορούσε να φέρει τα αντίθετα αποτελέσματα, γιατί μπορεί να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να πιστέψουν ότι υπάρχει επιστημονική βάση για πολλούς από τους κοινούς φόβους που συνδέονται με την ανθρώπινη κλωνοποίηση, ότι τελικά υπάρχει αλήθεια μέσα στο γενετικό ντετερμινισμό.

Σήμερα, σημειώνει η κ. Κοντογιάννη, η κουλτούρα μας ακόμη υποθέτει ότι στα γονίδιά μας είναι κωδικοποιημένη η μοίρα μας και θα ήταν ατυχές αν με την αντιμετώπιση της κλωνοποίησης σαν μια ιδιαίτερα επικίνδυνης τεχνολογίας, ενθαρρύνουμε αυτές τις ψευδοεπιστημονικές εικασίες.

Στην κλωνοποίηση, προσθέτει, όπως και σε οποιαδήποτε άλλη τεχνική, θα πρέπει να υπάρχει σαφής διαχωρισμός μεταξύ της γνώσης που έχει αποκτηθεί και των δυνητικών εφαρμογών της στον άνθρωπο.

Τεχνικές, όπως οι τεχνικές της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, της μεταμόσχευσης οργάνων, της προγεννητικής διάγνωσης, οι οποίες αυτή τη στιγμή θεωρούνται διαδικασίες ρουτίνας και τυγχάνουν γενικής αποδοχής, είχαν στη γέννησή τους δεχτεί πυρά παρόμοια με αυτά που δέχεται σήμερα η κλωνοποίηση.

Έχει ακουστεί, μεταξύ άλλων, ότι η κλωνοποίηση θα κατέστρεφε τη γενετική βιοποικιλότητα, αφήνοντάς μας πιο ευαίσθητους σε αρρώστιες και επιδημίες. Αυτή η υπόθεση βασίζεται σε μια ακραία και μη τεκμηριωμένη υπόθεση.

Υπάρχουν δισεκατομμύρια άνθρωποι αυτή τη στιγμή επάνω στον πλανήτη και ακόμη και αν η ανθρώπινη κλωνοποίηση γίνει με πολύ γρήγορους ρυθμού, ακόμα και τότε θα περνούσαν πολλές δεκαετίες πριν ο αριθμός των κλωνοποιημένων ανθρώπων θα πλησιάσει ακόμα και ένα εκατομμυριοστό του συνολικού πληθυσμού. Αυτοί οι άνθρωποι θα συνιστούσαν μια μικροσκοπική υποομάδα που δεν θα είχε καμία επίδραση στην ανθρώπινη βιοποικιλότητα.

Ένα άλλο επιχείρημα είναι ότι η τεχνολογία δεν έχει ακόμα τελειοποιηθεί και θα μπορούσε να οδηγήσει στη γέννηση βρεφών με συγγενείς ανωμαλίες ή θνησιγενών βρεφών.

Αυτό το επιχείρημα είναι αληθινό, τονίζει η κ. Κοντογιάννη. Σήμερα γνωρίζουμε ότι πραγματικά η κλωνοποίηση βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο και το ποσοστό επιτυχίας είναι ακόμη πολύ χαμηλό.

Γνωρίζουμε ακόμη ότι με την κλωνοποίηση πολλά ζώα, τα οποία έχουν γεννηθεί, εμφανίζουν διάφορες γενετικές ανωμαλίες σε πολύ υψηλότερο ποσοστό από τα άλλα.

Θα ήταν δυνατή η κλωνοποίηση ενός νεκρού ανθρώπου; Θεωρητικά σημειώνει, οποιοσδήποτε ανθρώπινος ιστός που περιέχει DNA θα μπορούσε να είναι μια πηγή κλωνοποίησης. Βέβαια, το DNA αρχίζει και αποσυντίθεται μετά το θάνατο του ανθρώπου. Οπότε οι πιθανότητες δημιουργίας ενός πραγματικού Jurassic Park είναι πολύ μικρές.

Επίσης, οι πιθανότητες ανάσυρσης μιας ολοκληρωμένης σειράς χρωμοσωμάτων, ολόκληρου του γονιδιώματος, από δείγματα ανθρώπινου ιστού κάποιου καιρό μετά το θάνατο είναι πολύ μικρή.

[ back ]