Back to Main

  Back to previous

 
  News

 
  Articles

 
  Press Room













 


 
  Ερευνες: Ποιοτική επιδείνωση και μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων του ανδρικού σπέρματος
   Σάββατο 10 Ιουλίου 1999, Το Βήμα

Αγονο προβλέπεται το μέλλον της ανθρώπινης αναπαραγωγής
Οι εφιαλτικές διαστάσεις ενός σύγχρονου φαινομένου γενετικής ανεπάρκειας

Τα χημικά υπονομεύουν τη γονιμότητα
Φυσικά δεν είναι ο άνθρωπος ο μόνος "δείκτης" της υπονόμευσης που συμβαίνει στη γονιμότητα. Ένας μεγάλος αριθμός από χημικά παράγωγα που εκκρίνονται στο περιβάλλον έχουν τη δυνατότητα να διαταράξουν το ενδοκρινολογικό σύστημα και πολλών άλλων οργανισμών και να δημιουργήσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρο το οικοσύστημα. Σε αυτά τα χημικά παράγωγα συμπεριλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, εντομοκτόνα, φυτοφάρμακα, διοξίνες και βιομηχανικά κατάλοιπα. "Οι επιπτώσεις αυτών των χημικών ουσιών είναι ήδη εμφανείς στο ζωικό βασίλειο. Σε πολλά ψάρια και πουλιά παρατηρούνται δυσλειτουργίες του θυρεοειδούς, μειωμένη γονιμότητα, μεταβολικές ανωμαλίες, απαρρενοποίηση των γεννητικών οργάνων και άλλες ανωμαλίες." Ωστόσο, οι πληροφορίες που έχουμε σχετικά με τους περιβαλλοντικούς παράγοντες που είναι δυνητικά οιστρογονικοί είναι περιορισμένες για να βγάλουμε επιστημονικά συμπεράσματα" καταλήγει η κυρία Ελένη Κοντογιάννη. Πώς απορροφώνται και μεταβολίζονται οι ουσίες αυτές; Έχουν αθροιστική δράση σε βιολογικά συστήματα; Σε ποια δοσολογία και σε ποιες συγκεντρώσεις επιδρούν στον οργανισμό; Τι επιπτώσεις ενδέχεται να υπάρξουν στην εξέλιξη του ανθρώπινου είδους; Η Ιστορία θα δείξει. Στο πρώτο στάδιο είναι άμεση ανάγκη να ερευνηθούν οι αλληλεπιδράσεις, η βιοσυσσώρευση και ο καταβολισμός αυτών των ουσιών στα έμβρυα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Μήπως όμως όταν το μάθουμε είναι πολύ αργά να αντιδράσουμε και να προστατευτούμε;

Σκηνή "προσεχώς", από το μέλλον της ανθρωπότητας: Έτος 2202. Πλανήτης Γη . Καλώς ήλθατε στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας.
Κατευθυνόμαστε προς την αίθουσα εξέλιξης του ανθρώπινου είδους-σύμφωνα με τη θεωρία του Δαρβίνου. Αριστερά μπορείτε να δείτε τον Homo erectus (όρθιος άνθρωπος) και δεξιά τον Homo habilis (με την ικανότητα να φτιάχνει εργαλεία). Στην μέση ακριβώς πάνω στο βάθρο είναι ο Homo sapiens sapiens. Το τελευταίο-και πιο εξελιγμένο- είδος του γένους Homo που έχε την ικανότητα να αναπαράγεται μέσω της σεξουαλικής διαδικασίας προτού επικρατήσουν οι τεχνικές της κλωνοποίησης. Ελάχιστα δείγματα του υπάρχουν ακόμη και μελετώνται σε κάποια ερευνητικά κέντρα γενετικής.

Επιστροφή στο παρελθόν. Έτος 1999. Οι πρώτες προειδοποιήσεις: Το θέμα αφορά άμεσα τους κυρίους αλλά ενδιαφέρει έμμεσα και τις κυρίες.

Στις επόμενες δεκαετίες - αν και εφόσον δεν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα-ενδέχεται να δημιουργηθεί ο μεγαλύτερος παγκόσμιος σύλλογος προστασίας ενός σπάνιου θηλαστικού : του ανθρώπου. Όλες οι πρόσφατες έρευνες και οι μελέτες της γενετικής δείχνουν πως η ποιότητα του σπέρματος αλλά και ο αριθμός των σπερματοζωαρίων έχουν αρχίσει να φθίνουν εντυπωσιακά χρόνο με τον... χρόνο!

Οι αρχικές έρευνες που έδειχναν την πτώση της ποιότητας των ανδρικών γεννητικών κυττάρων αντιμετωπίστηκαν με αρκετό σκεπτικισμό καθώς οι περισσότερες από αυτές βασίζονταν σε στοιχεία από επιλεγμένα άτομα τα οποία είτε είχαν προβλήματα γονιμότητας είτε ήταν δότες σπέρματος.

Η πρώτη εμπεριστατωμένη μελέτη, σε υγιή ανδρικό πληθυσμό, έγινε μόλις το 1992 στη Δανία (από τους Carlsen) και τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακά : Η ποιότητα του σπέρματος στο 84% των Δανών που εξετάστηκαν δεν πληρούσε τα κριτήρια του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας (WHO). Με βάση τη διεθνή βιβλιογραφία, υπολογίστηκε ότι υπήρχε πτώση του σπέρματος (κατά περίπου 40%), από 113 εκατομμύρια ανά κυβικό εκατοστό σε 66 εκατομμύρια ανά κυβικό εκατοστό μέσα σε 4 δεκαετίες, από το 1950 ως το 1990. Επίσης κατά την ίδια περίοδο τριπλασιάστηκε το ποσοστό των ανδρών με αριθμό σπερματοζωαρίων μικρότερο από 20 εκατομμύρια ανά κυβικό εκατοστό (σύμφωνα με τα στοιχεία του Οργανισμού Υγείας, το σπέρμα για να είναι γόνιμο πρέπει να έχει περισσότερα από 20 εκατομμύρια σπερματοζωάρια ανά κυβικό εκατοστό και μία κινητικότητα τουλάχιστον 50%).

Στα ίδια αποτελέσματα κατέληξε και η έρευνα που έγινε σε 1.351 γόνιμους άνδρες (οι οποίοι είχαν ήδη αποκτήσει ένα παιδί) το 1995 στο Παρίσι. Σε αυτή την ομάδα παρατηρήθηκε σταδιακή μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων κατά περίπου 2% ανά έτος τα τελευταία 20 χρόνια (το 1973 ο μέσος αριθμός σπερματοζωαρίων ήταν 89 εκατομμύρια ανά ml, ενώ το 1992 ήταν 60 εκατομμύρια).

"Η μελέτη αυτή δεν έδειχνε μόνο την πτώση της ποιότητας των σπερματοζωαρίων, αλλά και της κινητικότητάς τους καθώς την αύξηση των ανώμαλων μορφών"λεει προς "Το Βήμα" η δρ Ελένη Κοντογιάννη, εμβρυολόγος-γενετιστής. "Οι αλλαγές αυτές είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές, καθώς η ποιότητα-ποσότητα του ανθρώπινου σπέρματος είναι ήδη πολύ φτωχή σε σχέση με τα άλλα θηλαστικά. Περισσότερα από τα μισά από τα ανθρώπινα σπερματοζωάρια εμφανίζουν ανώμαλες μορφές, σε σύγκριση με το λιγότερο από το 5% σε άλλα είδη, ενώ υπάρχει παράλληλη σχέση μεταξύ τερατοζωοσπερμίας και στειρότητας".

Η απότομη μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων διαπιστώθηκε και στη Σκωτία. Εκεί οι άνδρες που είχαν γεννηθεί τη δεκαετία του 1950 είχαν μέσο αριθμό σπερματοζωαρίων 98 εκατομμύρια ανά ml, ενώ εκείνοι που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1960 είχαν μόνο 78 εκατομμύρια ανά ml. Η σύγκριση αυτών των δύο ηλικιακών ομάδων δείχνει ότι ο ολικός αριθμός κινητών σπερματοζωαρίων ήταν κατά 25% μικρότερος στους νεαρότερους άντρες (!)-στοιχεία επιβεβαιώνουν προηγούμενες έρευνες που έδειχναν πτώση περίπου 2% το χρόνο.

Στην Ελλάδα

"Αν και στην Ελλάδα δεν έχουν γίνει σχετικές μελέτες, έχουμε βάσιμες υποψίες πως ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και στον ανδρικό πληθυσμό της χώρας μας, καθώς στις εξετάσεις που κάνουμε βλέπουμε πως ο αριθμός των σπερματοζωαρίων μειώνεται ενώ παρατηρείται μια σημαντική αύξηση στο ποσοστό των νέων ανδρών που προσέρχονται σε κέντρα εξωσωματικής γονιμοποίησης για θεραπεία. Η πτώση της ποιότητας του σπέρματος, ωστόσο, δεν μπορεί ακόμη να συσχετιστεί με την πτώση των γεννήσεων στις χώρες του δυτικού κόσμου καθώς στο αποτέλεσμα συμβάλλουν πλήθος οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων" συνεχίζει η δρ Ελένη Κοντογιάννη και επισημαίνει πως όσο τα χαρακτηριστικά του σπέρματος κυμαίνονται μεταξύ των "φυσιολογικών" επίπεδων, δεν αναμένεται να παρατηρηθεί πτώση της γονιμότητας. Όμως "μια υποβάθμιση της τάξεως του 2% τον χρόνο στην ποιότητα του σπέρματος σημαίνει ότι μέσα σε λίγες δεκαετίες ο μέσος όρος του σπέρματος θα βρίσκεται στην κλίμακα του υπογόνιμου ή άγονου.

Η συγκέντρωση στοιχείων για την παγκόσμια εικόνα της κατάστασης και η έρευνα για της αιτίες που προκαλούν αυτή την υποβάθμιση πρέπει να τύχουν της απόλυτης προτεραιότητας της παγκοσμίας επιστημονικής κοινότητας. Σίγουρα οι νέες εξελιγμένες τεχνικές της εξωσωματικής γονιμοποίησης και ειδικά της μικρογονιμοποίησης προσφέρουν λύση στα ζευγάρια με πρόβλημα ανδρικής στειρότητας αλλά φυσικά δεν είναι λύση να χρησιμοποιήσουμε τέτοιες μεθόδους για ολόκληρο τον πληθυσμό".

Παράλληλα, στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού, πρόσφατη έρευνα (που έγινε στην Αμερική το 1996), κατέληξε σε άλλα (το ίδιο ανησυχητικά) συμπεράσματα : Η μελέτη αυτή (των Fisch) στις ΗΠΑ έδειξε πως δεν υπάρχει μείωση του σπέρματος, αλλά έντονες διαφορές από τη μια γεωγραφική περιοχή στην άλλη, γεγονός που ερμηνεύθηκε ότι έχει άμεση σχέση με τις διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες στις οποίες ζουν οι κάτοικοι των αγροτικών και αστικών περιοχών .Οι ειδικοί επιστήμονες δεν είναι ακόμη σε θέση να δώσουν τεκμηριωμένες απαντήσεις για τα αποτελέσματα των ερευνών. Τα ανδρικά γεννητικά κύτταρα "μπήκαν" πολύ πρόσφατα στα μικροσκόπια των εργαστηρίων και οι επιστημονικές ανακαλύψεις διαδέχονται η μια την άλλη με τη μορφή χιονοστιβάδας.

Ο καρκίνος των όρχεων

Η πτώση της ποιότητας του σπέρματος δεν είναι η μόνη ένδειξη αναπαραγωγικών ανωμαλιών που εμφανίστηκαν τα τελευταία χρόνια στον ανδρικό πληθυσμό. Άλλες έρευνες αναφέρουν πως μετά το 1940 το ποσοστό του καρκίνου των όρχεων έχει αυξηθεί 2-4 φορές στη Βόρεια Αμερική και Ευρώπη αλλά και αύξηση στο ποσοστό των νεογέννητων αγοριών με υποσπαδίες (ανωμαλίες στη διάπλαση των ουροφόρων οδών) και κρυψορχία.

"Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες για να εξηγήσουν όλα αυτά τα προβλήματα. Ήδη εδώ και χρόνια έχει προταθεί ότι τα οιστρογόνα παίζουν σημαντικό ρόλο στον καρκίνο των όρχεων" τονίζει η κυρία Ελένη Κοντογιάννη. "Επιδημιολογικές έρευνες έδειξαν πως η χορήγηση φαρμάκων με οιστρογόνα (διμεθυλοστιλβεστρόλης - DES) κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ενώ δεν είχαν δυσμενή επίδραση στις μητέρες, σχετίζονται άμεσα με την αύξηση των ποσοστών εμφάνισης καρκίνου των όρχεων και άλλων ανωμαλιών (όπως κρυψορχία και φτωχή ποιότητα σπέρματος) στους γιους των γυναικών αυτών και στις κόρες τους με καρκίνο των γεννητικών οργάνων. Επιπλέον έχει παρατηρηθεί ότι πολλές βιομηχανικές τοξίνες έχουν παρόμοια χημική δομή (και κατά συνέπεια δράση και επίδραση) με τα οιστρογόνα, γεγονός που σημαίνει πως όταν η μητέρες εκτίθενται σε αυτές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, υπάρχει κίνδυνος για τα έμβρυα. Η παροπλισμένη δράση των φυσικών οιστρογόνων στον άνθρωπο μπορεί να προκαλέσει "θηλεοποίηση"του εμβρύου που έχει σαν αποτέλεσμα την εμφάνιση όλων αυτών των ανωμαλιών".

[ back ]